طرز تهیه شربت تخم شربتی مجلسی با زعفران و گلاب
برای حدود ۶ لیوان شربت، ۲۵ گرم تخم شربتی را بشویید و با ۲۵۰ میلیلیتر آب سرد به مدت ۱۵ دقیقه خیس کنید. ۱۵۰ گرم شکر را با ۲۰۰ میلیلیتر آب و هل بجوشانید و خنک کنید. سپس شربت را با ۷۵۰ میلیلیتر آب سرد، ۳۰ میلیلیتر آبلیمو، گلاب و زعفران مخلوط کرده و تخم شربتی لعابدار را اضافه کنید. نوشیدنی را حداقل یک ساعت در یخچال قرار دهید.
شربت تخم شربتی یکی از نوشیدنیهای سنتی و محبوب ایرانی برای روزهای گرم و پذیرایی در مهمانیهاست. این نوشیدنی با تخم شربتی لعابدار، آبلیموی تازه و در صورت تمایل زعفران، گلاب و هل تهیه میشود و میتوان میزان شیرینی آن را براساس ذائقه تنظیم کرد.
مهمترین نکته در تهیه این شربت، شستن و خیساندن جداگانه تخم شربتی است. دانهها نباید بهصورت خشک داخل شربت ریخته شوند. همچنین نیازی به استفاده از مخلوطکن نیست؛ همزدن صحیح هنگام خیساندن و پیش از سرو برای پخششدن دانهها کافی است.
اطلاعات دستور شربت تخم شربتی
| مشخصات | مقدار |
|---|---|
| درجه سختی | آسان |
| زمان آمادهسازی | حدود ۲۰ دقیقه |
| زمان جوشاندن شربت | حدود ۵ دقیقه |
| زمان سردشدن در یخچال | حداقل ۱ ساعت |
| کل زمان | حدود ۱ ساعت و ۲۵ دقیقه |
| مقدار نهایی | حدود ۱٫۴ لیتر |
| تعداد | حدود ۶ لیوان ۲۳۰ میلیلیتری |
| نوع نوشیدنی | نوشیدنی سرد ایرانی |
| روش تهیه | خیساندن دانه، تهیه شربت ساده و سردکردن |
مواد لازم برای شربت تخم شربتی
| ماده اولیه | مقدار دقیق | توضیح |
|---|---|---|
| تخم شربتی | ۲۵ گرم | حدود ۳ قاشق غذاخوری سرصاف |
| آب سرد | ۱٫۲ لیتر | ۲۵۰ میلیلیتر برای خیساندن، ۲۰۰ میلیلیتر برای شربت و ۷۵۰ میلیلیتر برای نوشیدنی |
| شکر سفید | ۱۵۰ گرم | قابل تنظیم براساس ذائقه |
| آبلیموی تازه | ۳۰ میلیلیتر | معادل ۲ قاشق غذاخوری |
| هل سبز | ۳ عدد | اختیاری |
| گلاب | ۳۰ میلیلیتر | معادل ۲ قاشق غذاخوری، اختیاری |
| زعفران دمکرده غلیظ | ۱۵ میلیلیتر | معادل ۱ قاشق غذاخوری، اختیاری |
| یخ | به مقدار لازم | برای زمان سرو |
نسبت دقیق تخم شربتی به آب
برای شربتی با غلظت متعادل، برای هر یک لیتر آب از حدود ۲۰ تا ۲۲ گرم تخم شربتی استفاده کنید. مقدار بیشتر، نوشیدنی را بسیار غلیظ و ژلهای میکند.
- برای هر لیوان ۲۳۰ تا ۲۵۰ میلیلیتری: حدود ۴ گرم تخم شربتی
- برای ۱ لیتر نوشیدنی: حدود ۲۰ گرم تخم شربتی
- برای ۱٫۴ لیتر نوشیدنی: حدود ۲۵ گرم تخم شربتی
مقدار دانه را براساس حجم نهایی نوشیدنی محاسبه کنید، نه فقط مقدار آب اولیهای که برای خیساندن استفاده میشود.
جدول تنظیم مقدار مواد
| تعداد | تخم شربتی | کل آب | شکر | آبلیمو |
|---|---|---|---|---|
| ۲ لیوان | ۸ گرم | ۴۰۰ میلیلیتر | ۵۰ گرم | ۱۰ میلیلیتر |
| ۴ لیوان | ۱۷ گرم | ۸۰۰ میلیلیتر | ۱۰۰ گرم | ۲۰ میلیلیتر |
| ۶ لیوان | ۲۵ گرم | ۱٫۲ لیتر | ۱۵۰ گرم | ۳۰ میلیلیتر |
| ۱۲ لیوان | ۵۰ گرم | ۲٫۴ لیتر | ۳۰۰ گرم | ۶۰ میلیلیتر |
برای تعداد زیاد، تخم شربتی را در دو ظرف جداگانه خیس کنید تا بتوانید دانهها را آسانتر هم بزنید و از چسبیدن آنها جلوگیری شود.
تخم شربتی چیست؟
تخم شربتی دانه گیاه ریحان است. این دانهها سیاهرنگ و کوچکاند و پس از قرارگرفتن در آب، اطرافشان پوششی شفاف و ژلهای تشکیل میشود.
این پوشش ژلهای باعث ایجاد بافت خاص شربت میشود. برای تشکیل یکنواخت آن، دانهها باید در آب کافی خیس بخورند و در چند دقیقه ابتدایی چند بار هم زده شوند.
تفاوت تخم شربتی با دانه چیا و خاکشیر
| ویژگی | تخم شربتی | دانه چیا | خاکشیر |
|---|---|---|---|
| ظاهر خشک | سیاه، کوچک و نسبتاً یکدست | خاکستری، سفید یا سیاه و خالدار | ریز، کشیده و قهوهای مایل به قرمز |
| پس از خیساندن | پوشش شفاف و ضخیم ایجاد میکند | پوشش ژلهای ایجاد میکند اما معمولاً کندتر | لعاب بسیار کمتری دارد |
| زمان تقریبی خیساندن | حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه | معمولاً ۲۰ تا ۳۰ دقیقه یا بیشتر | بیشتر برای شستن و تهنشینشدن ناخالصیها آماده میشود |
| کاربرد رایج | شربت، فالوده و دسر | پودینگ، اسموتی و نوشیدنی | شربت سنتی |
برای این دستور از تخم شربتی واقعی استفاده کنید؛ جایگزینی آن با چیا، زمان خیساندن و غلظت نوشیدنی را تغییر میدهد.
چگونه تخم شربتی را تمیز کنیم؟
تخم شربتی ممکن است حاوی گردوغبار، پوسته یا ذرات سبک باشد. به دلیل کوچکبودن دانهها، برای شستن آن از صافی بسیار ریز استفاده کنید.
- تخم شربتی را داخل یک کاسه روشن بریزید.
- مقداری آب سرد به آن اضافه کنید.
- دانهها را چند ثانیه با قاشق هم بزنید.
- ذرات سبک و ناخالصیهای روی سطح آب را جدا کنید.
- دانهها را از صافی بسیار ریز عبور دهید.
- این کار را دو تا سه بار تکرار کنید.
اگر صافی مناسب ندارید، اجازه دهید دانهها کمی تهنشین شوند و آب روی آنها را بهآرامی تخلیه کنید؛ با این حال صافی ریز روش دقیقتری است.
روش صحیح خیساندن تخم شربتی
- برای ۲۵ گرم تخم شربتی از ۲۵۰ میلیلیتر آب سرد استفاده کنید.
- دانهها را بلافاصله پس از افزودن آب هم بزنید.
- در ۵ دقیقه اول، دو تا سه بار دیگر هم بزنید.
- حداقل ۱۵ دقیقه برای تشکیل لعاب صبر کنید.
- اگر مرکز دانهها هنوز کاملاً خشک به نظر میرسد، ۵ دقیقه بیشتر صبر کنید.
- در صورت جذب کامل آب، مقدار کمی آب سرد اضافه کنید.
تخم شربتی کاملاً آماده، پوششی شفاف و یکنواخت در اطراف هر دانه دارد و تودههای خشک میان آن دیده نمیشود.
آیا تخم شربتی را باید با آب گرم خیس کرد؟
آب سرد یا خنک برای تهیه این نوشیدنی مناسبتر است. آب بسیار داغ کنترل بافت دانهها را دشوار میکند و باعث میشود شربت مدت بیشتری برای سردشدن نیاز داشته باشد.
شربت ساده را جداگانه تهیه کنید و پس از اینکه از داغی افتاد، آن را با تخم شربتی لعابدار ترکیب نمایید.
چرا تخم شربتی گلوله میشود؟
هنگامی که آب به دانهها اضافه میشود، سطح آنها بهسرعت لعابدار میشود. اگر دانهها در همان دقایق ابتدایی هم زده نشوند، ممکن است به یکدیگر بچسبند و مرکز توده خشک باقی بماند.
برای جلوگیری از این مشکل:
- از ظرف نسبتاً بزرگ استفاده کنید.
- آب را یکباره به تمام دانهها اضافه کنید.
- بلافاصله مواد را هم بزنید.
- در چند دقیقه ابتدایی، همزدن را تکرار کنید.
- دانه خشک جدید را مستقیماً به تخم شربتی لعابدار اضافه نکنید.
چگونه از تهنشینشدن تخم شربتی جلوگیری کنیم؟
مقداری جابهجایی یا تهنشینی در نوشیدنی طبیعی است و استفاده از مخلوطکن آن را بهطور دائمی متوقف نمیکند. راهحل مناسب این است که:
- از مقدار بیش از حد آب استفاده نکنید.
- تخم شربتی را کاملاً لعابدار کنید.
- نوشیدنی را پس از ترکیب یک دقیقه هم بزنید.
- پارچ را پیش از هر بار سرو دوباره هم بزنید.
- لیوانها را بلافاصله پس از همزدن پُر کنید.
- در صورت استفاده از نی، از نی با قطر مناسب استفاده کنید.
پالسزدن در مخلوطکن ضروری نیست و ممکن است پوشش ژلهای دانهها را خرد کند.
طرز تهیه شربت تخم شربتی مجلسی
مرحله اول: پاککردن و شستن تخم شربتی
تخم شربتی را داخل کاسهای بریزید، مقداری آب سرد اضافه کنید و چند ثانیه هم بزنید. ذرات سبک و ناخالصیهای روی آب را بردارید، سپس دانهها را از صافی بسیار ریز عبور دهید. این شستوشو را دو تا سه بار تکرار کنید.
مرحله دوم: خیساندن تخم شربتی
تخم شربتی شستهشده را با ۲۵۰ میلیلیتر آب سرد مخلوط کنید و ۱۵ دقیقه کنار بگذارید. در دقیقههای اول دو تا سه بار هم بزنید تا دانهها به هم نچسبند و اطراف همه آنها پوشش ژلهای یکنواختی ایجاد شود.
مرحله سوم: تهیه شربت ساده
۱۵۰ گرم شکر، ۲۰۰ میلیلیتر آب و در صورت تمایل ۳ عدد هل را داخل قابلمهای کوچک بریزید. روی حرارت کم هم بزنید تا شکر کاملاً حل شود؛ سپس پس از شروع جوش، شربت را ۳ تا ۵ دقیقه با حرارت ملایم بجوشانید.
شربت نباید غلیظ شود؛ هدف فقط حلشدن کامل شکر و آزادشدن عطر هل است.
مرحله چهارم: خنککردن شربت
دانههای هل را خارج کنید و شربت را از روی حرارت بردارید. قابلمه را داخل ظرف آب سرد قرار دهید یا شربت را در ظرفی تمیز بریزید و حدود ۱۵ دقیقه صبر کنید تا از داغی بیفتد. تخم شربتی را به شربت داغ اضافه نکنید.
مرحله پنجم: ترکیب پایه نوشیدنی
۷۵۰ میلیلیتر آب سرد، شربت خنکشده و ۳۰ میلیلیتر آبلیموی تازه را داخل پارچ بریزید. در صورت تمایل ۳۰ میلیلیتر گلاب و ۱۵ میلیلیتر زعفران دمکرده غلیظ را اضافه و مخلوط کنید.
مقدار کمی از نوشیدنی را بچشید. اگر شیرینی آن زیاد است، اندکی آب سرد یا آبلیموی تازه اضافه کنید.
مرحله ششم: افزودن تخم شربتی
تخم شربتی کاملاً لعابدار را به پارچ اضافه کنید و با قاشق بلند ۳۰ تا ۶۰ ثانیه هم بزنید تا دانهها در نوشیدنی پخش شوند. از مخلوطکن استفاده نکنید؛ همزدن دستی برای پخشکردن دانهها کافی است.
مرحله هفتم: سردکردن و سرو
پارچ را حداقل ۱ ساعت داخل یخچال قرار دهید. پیش از ریختن در لیوان دوباره نوشیدنی را هم بزنید و همراه یخ سرو کنید. شربت باقیمانده را در ظرف دربسته داخل یخچال نگهداری و ترجیحاً طی ۲ روز مصرف کنید.
چگونه شیرینی شربت را تنظیم کنیم؟
| میزان شیرینی | مقدار شکر برای ۱٫۲ لیتر آب |
|---|---|
| کمشیرین | ۸۰ تا ۱۰۰ گرم |
| متعادل | ۱۳۰ تا ۱۵۰ گرم |
| شیرین و مناسب پذیرایی | ۱۸۰ تا ۲۰۰ گرم |
اگر قرار است مقدار زیادی یخ داخل پارچ بریزید، شربت را کمی شیرینتر تهیه کنید؛ زیرا ذوبشدن یخ نوشیدنی را رقیق میکند.
شربت تخم شربتی با زعفران و گلاب
برای نسخه مجلسی، ۱۵ میلیلیتر زعفران دمکرده غلیظ و ۳۰ میلیلیتر گلاب به پایه اصلی اضافه کنید. زعفران و گلاب را پس از خنکشدن شربت اضافه نمایید تا عطر آنها بهتر حفظ شود.
مقدار زیاد گلاب یا هل میتواند عطر آبلیمو و تخم شربتی را بپوشاند؛ بنابراین از مقدار نوشتهشده شروع کنید.
شربت تخم شربتی با آبلیمو
برای نسخه ساده و ترشتر، هل، گلاب و زعفران را حذف کنید و آبلیمو را به ۴۵ تا ۶۰ میلیلیتر افزایش دهید. میزان شکر را پس از افزودن آبلیمو تنظیم کنید.
میتوانید چند برش نازک لیموی تازه نیز هنگام سرو داخل پارچ قرار دهید؛ اما برای جلوگیری از تلخی، برشهای لیمو را مدت طولانی داخل نوشیدنی نگه ندارید.
شربت تخم شربتی با عسل
برای نسخه بدون شکر سفید، شکر را حذف کنید و پس از خنکشدن آب، حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ گرم عسل اضافه نمایید. عسل را ابتدا در مقدار کمی آب ولرم حل کنید و سپس به پارچ بیفزایید.
مقدار عسل براساس میزان شیرینی آن متفاوت است؛ نوشیدنی را بچشید و در صورت نیاز مقدار بیشتری اضافه کنید.
شربت تخم شربتی بدون جوشاندن
برای تهیه سریع، ۱۵۰ گرم شکر را در ۲۵۰ میلیلیتر آب ولرم کاملاً حل کنید و پس از خنکشدن با باقی آب، آبلیمو و تخم شربتی مخلوط نمایید.
این روش برای نسخه ساده مناسب است، اما جوشاندن کوتاه شربت باعث حلشدن مطمئنتر شکر و استخراج بهتر عطر هل میشود.
شربت تخم شربتی با خاکشیر
برای تهیه نوشیدنی ترکیبی، مقدار تخم شربتی را به ۱۵ گرم کاهش دهید و ۲ قاشق غذاخوری خاکشیر کاملاً شستهشده اضافه کنید.
خاکشیر و تخم شربتی را جداگانه تمیز و آماده کنید و سپس هر دو را به نوشیدنی سرد بیفزایید. پارچ را پیش از هر بار سرو هم بزنید.
مشکلات رایج شربت تخم شربتی
| مشکل | علت احتمالی | راهحل |
|---|---|---|
| دانهها گلوله شدهاند | همنزدن در دقایق ابتدایی خیساندن | آب بیشتری اضافه کنید و تودهها را با قاشق آرام باز کنید |
| مرکز دانهها خشک مانده است | زمان یا آب خیساندن کم بوده است | مقداری آب سرد اضافه و ۵ تا ۱۰ دقیقه بیشتر صبر کنید |
| نوشیدنی بسیار غلیظ است | مقدار تخم شربتی زیاد است | آب سرد و کمی آبلیمو اضافه کنید |
| نوشیدنی بسیار رقیق است | آب زیاد یا تخم شربتی کم | مقداری تخم شربتی را جداگانه خیس و سپس اضافه کنید |
| تخم شربتی تهنشین میشود | طبیعت دانه و ساکنماندن نوشیدنی | پیش از هر بار سرو پارچ را هم بزنید |
| شکر در ته پارچ باقی مانده است | حلنشدن کامل شکر | شکر را ابتدا بهصورت شربت ساده حل کنید |
| شربت تلخ شده است | هل زیاد یا ماندن طولانی برش لیمو | هل را پس از جوشاندن خارج و لیمو را نزدیک سرو اضافه کنید |
| طعم گلاب بسیار قوی است | مقدار گلاب زیاد | آب، آبلیمو و کمی شربت ساده اضافه کنید |
| نوشیدنی بوی غیرعادی دارد | نگهداری طولانی یا آلودگی | نوشیدنی را نچشید و دور بریزید |
روش نگهداری شربت تخم شربتی
- شربت آماده را در پارچ یا بطری دربسته داخل یخچال نگهداری کنید.
- برای بهترین طعم و بافت، نوشیدنی را طی ۲ روز مصرف کنید.
- پارچ را برای مدت طولانی در دمای محیط قرار ندهید.
- در مهمانی، مقدار کمی شربت را داخل پارچ سرو بریزید و باقی آن را در یخچال نگه دارید.
- پیش از هر بار سرو، نوشیدنی را با قاشق تمیز هم بزنید.
- یخ را بهتر است هنگام سرو داخل لیوان بریزید، نه از ساعتها قبل داخل پارچ.
- اگر نوشیدنی دارای بوی تخمیر، کف غیرعادی، کپک یا طعم نامتعارف است، آن را مصرف نکنید.
- فریزکردن توصیه نمیشود؛ پس از یخزدایی، بافت لعاب تخم شربتی ممکن است تغییر کند.
توجه: این نوشیدنی جایگزین درمان گرمازدگی شدید نیست. گیجی، اختلال هوشیاری، تشنج، دمای بسیار بالای بدن یا بیهوشی از نشانههایی هستند که به اقدام اورژانسی نیاز دارند.
مطالب مرتبط در فردای تازه
پرسشهای متداول
تخم شربتی چند دقیقه باید خیس بخورد؟
معمولاً ۱۵ دقیقه کافی است. اگر هنوز مرکز دانهها خشک است یا پوشش ژلهای کامل نشده، ۵ دقیقه بیشتر صبر کنید.
آیا میتوان تخم شربتی خشک را مستقیم داخل شربت ریخت؟
بهتر است این کار انجام نشود. خیساندن جداگانه باعث میشود تمام دانهها بهطور یکنواخت لعابدار شوند و توده خشک در نوشیدنی باقی نماند.
چرا تخم شربتی به هم میچسبد؟
دانهها در دقایق اول بهسرعت لعاب تولید میکنند. اگر بلافاصله و چند بار هم زده نشوند، به شکل توده به یکدیگر میچسبند.
آیا استفاده از مخلوطکن لازم است؟
خیر. همزدن دستی برای پخششدن تخم شربتی کافی است. مخلوطکن ممکن است پوشش ژلهای دانهها را خرد کند.
برای هر لیوان چقدر تخم شربتی لازم است؟
برای هر لیوان ۲۳۰ تا ۲۵۰ میلیلیتری، حدود ۴ گرم تخم شربتی کافی است.
آیا میتوان گلاب و زعفران را حذف کرد؟
بله. این مواد کاملاً اختیاریاند. نسخه ساده را میتوان فقط با تخم شربتی، آب، شیرینکننده و آبلیمو تهیه کرد.
چرا تخم شربتی تهنشین میشود؟
مقداری تهنشینی طبیعی است. پارچ را پیش از سرو هم بزنید و بلافاصله نوشیدنی را داخل لیوانها بریزید.
آیا تخم شربتی همان دانه چیا است؟
خیر. این دو دانه متعلق به گیاهان متفاوتاند و ظاهر، زمان خیساندن و بافت آنها یکسان نیست.
شربت تخم شربتی چند روز در یخچال میماند؟
برای بهترین کیفیت، بهتر است طی ۲ روز مصرف شود و همیشه در ظرف دربسته داخل یخچال بماند.
آیا شربت تخم شربتی برای درمان گرمازدگی مناسب است؟
این شربت یک نوشیدنی سرد است، اما درمان گرمازدگی شدید محسوب نمیشود. بروز گیجی، اختلال هوشیاری، تشنج یا دمای بسیار بالای بدن به کمک فوری پزشکی نیاز دارد.
تمامی محتوای سایت دارای حق نشر است. کپیبرداری بخشی یا تمام آن به هر شکل مجاز نیست و پیگرد قانونی دارد. بازنشر در سایتهای تجمیعکننده یا درون iframe اکیداً ممنوع است.
