پنکیک چیست؟ انواع، تاریخچه و تفاوت با کرپ و وافل
پنکیک خوراکی است که معمولاً با مایهای بر پایه آرد یا غلات و مایع تهیه و روی سطح داغ پخته میشود. پنکیک آمریکایی پفدار، کرپ فرانسوی نازک، پنکیک انگلیسی نازکتر و انواع جو دوسر، آرد برنج، موزی، سبزیجات و بدون تخممرغ از نمونههای رایج آن هستند. البته بعضی خوراکهایی که در زبان انگلیسی pancake نامیده میشوند از نظر مواد و تکنیک با پنکیک صبحانه کاملاً متفاوتاند.
پنکیک نامی عمومی برای گروه بزرگی از خوراکهاست که معمولاً از پخت یک مایه یا خمیر نسبتاً کمارتفاع روی تابه، صفحه داغ یا سطح پخت تهیه میشوند. بعضی پنکیکها ضخیم و پفدارند، بعضی بسیار نازک و انعطافپذیر، و انواع شیرین، شور، بدون تخممرغ، بدون لبنیات و بدون آرد گندم نیز وجود دارند.
نمونهای که امروزه بیشتر با عنوان پنکیک صبحانه شناخته میشود معمولاً از آرد، شیر، تخممرغ، مقدار کمی چربی و یک ماده پفدهنده تهیه میشود؛ اما این فقط یکی از شاخههای خانواده گسترده پنکیکهاست.
پنکیک چیست؟
در سادهترین تعریف، پنکیک یک خوراک تخت یا نسبتاً کمارتفاع است که معمولاً مایه آن روی سطح داغ پخته میشود.
بیشتر پنکیکهای رایج در تابه یا روی صفحه پخت تهیه میشوند، اما این تعریف استثنا دارد؛ بعضی مدلها مانند پنکیکهای فرپز داخل فر نیز آماده میشوند.
ویژگیهای پنکیک میتواند بسیار متفاوت باشد:
- ضخیم و پفدار یا بسیار نازک باشد.
- شیرین یا شور باشد.
- با بکینگپودر، جوششیرین، مخمر یا بدون ماده پفدهنده تهیه شود.
- حاوی تخممرغ یا بدون تخممرغ باشد.
- با آرد گندم، برنج، جو دوسر، گندم سیاه، ذرت یا حبوبات تهیه شود.
- بافت نرم و کیکی، انعطافپذیر یا حتی نسبتاً ترد داشته باشد.
پنکیک از چه موادی تهیه میشود؟
یک پنکیک ساده و پفدار معمولاً از چند گروه اصلی مواد تشکیل میشود:
| ماده | نقش در پنکیک |
|---|---|
| آرد | ساختار اصلی پنکیک را ایجاد میکند. |
| مایع | آرد را مرطوب و غلظت مایه را تنظیم میکند. |
| تخممرغ | به انسجام، رنگ و بافت کمک میکند. |
| چربی | به لطافت بافت و جلوگیری از خشکی کمک میکند. |
| ماده پفدهنده | در مدلهای پفدار به تشکیل حباب و سبکشدن بافت کمک میکند. |
شکر، نمک، وانیل و سایر طعمدهندهها بسته به شیرین یا شور بودن پنکیک تغییر میکنند.
آیا همه پنکیکها آرد گندم دارند؟
خیر. آرد سفید گندم فقط یکی از گزینههاست.
پنکیک را میتوان با آرد جو دوسر، آرد برنج، گندم سیاه، آرد ذرت و ترکیبهای مختلف بدون گلوتن نیز تهیه کرد.
هر آرد رفتار متفاوتی دارد؛ بنابراین معمولاً نمیتوان آرد یک دستور را بدون تغییر مقدار مایع یا سایر مواد، مستقیماً با آرد دیگری جایگزین کرد.
آیا همه پنکیکها تخممرغ دارند؟
خیر. تخممرغ در بسیاری از پنکیکها به ساختار، رنگ و انسجام کمک میکند، اما پنکیک بدون تخممرغ نیز کاملاً امکانپذیر است.
بسته به دستور پخت، مواد زیر ممکن است بخشی از نقش تخممرغ را بر عهده بگیرند:
- موز رسیده لهشده
- پوره سیب
- ماست
- بذر کتان یا چیا همراه آب
- نشاسته
- ترکیب مواد پفدهنده و مواد اسیدی
هیچکدام از این جایگزینها در تمام دستورهای پخت نتیجه یکسان ایجاد نمیکنند.
آیا همه پنکیکها شیرین هستند؟
خیر. پنکیک میتواند کاملاً شیرین، کمشیرین یا شور باشد.
پنکیک شیرین
پنکیکهای شیرین معمولاً با موادی مانند وانیل، دارچین، میوه، کاکائو، شکلات یا مقدار مشخصی شکر طعمدار میشوند و بیشتر برای صبحانه، عصرانه یا دسر سرو میشوند.
پنکیک شور
در پنکیک شور شکر حذف یا بسیار محدود میشود و میتوان سبزیجات، پنیر، سبزی معطر، ادویه یا مواد پروتئینی پخته را به آن اضافه کرد.
تاریخچه پنکیک
خوراکهای تخت تهیهشده از غلات و مایعات سابقهای بسیار طولانی دارند و نمیتوان یک فرد یا کشور را با اطمینان بهعنوان مخترع همه انواع پنکیک معرفی کرد.
فرهنگهای مختلف در دورههای گوناگون، خوراکهایی بر پایه غلات یا آرد را روی سطوح داغ تهیه کردهاند و پنکیک امروزی نتیجه یک مسیر تاریخی واحد و ساده نیست.
واژه انگلیسی pancake نیز سابقهای قرونوسطایی دارد و کاربرد ثبتشده آن دستکم به قرن چهاردهم میلادی میرسد.
معنی کلمه پنکیک چیست؟
واژه انگلیسی pancake از دو بخش تشکیل شده است:
- Pan: تابه
- Cake: کیک
این نام به خوراکی شبیه کیک اشاره دارد که روی تابه یا سطح پخت آماده میشود.
روز پنکیک چیست؟
در بریتانیا، روز پیش از آغاز Lent با عنوان Shrove Tuesday یا Pancake Day شناخته میشود.
یکی از دلایل تاریخی ارتباط پنکیک با این روز، استفاده از موادی مانند تخممرغ و چربی پیش از آغاز دوره سنتی روزهداری بوده است.
امروزه این مناسبت در بسیاری از نقاط بیشتر جنبه فرهنگی و اجتماعی دارد و با پخت پنکیک و برخی برنامههای محلی همراه میشود.
انواع پنکیک
پنکیک آمریکایی
پنکیک آمریکایی معمولاً گرد، ضخیمتر و پفدار است. بکینگپودر یا گاهی ترکیب جوششیرین و یک ماده اسیدی باعث سبکشدن بافت آن میشود.
این پنکیک معمولاً چند لایه روی هم قرار میگیرد و با میوه، کره، عسل، شیره یا سایر مواد دلخواه سرو میشود.
کرپ فرانسوی
کرپ بسیار نازکتر از پنکیک آمریکایی است. مایه آن رقیقتر است و معمولاً ماده پفدهنده قابل توجهی ندارد.
کرپ میتواند شیرین یا شور باشد و به شکل رولشده، تاخورده یا پُرشده سرو شود.
پنکیک انگلیسی
پنکیک انگلیسی معمولاً نازکتر از پنکیک آمریکایی است و از نظر ظاهر به کرپ نزدیکتر است.
یکی از روشهای شناختهشده سرو آن استفاده از آبلیمو و مقدار کمی شکر است.
بلینی
بلینی به گروهی از پنکیکهای کوچک اروپای شرقی گفته میشود. دستورهای آن بسیار متنوعاند و بعضی نسخهها با گندم سیاه یا مواد تخمیری تهیه میشوند.
پنکیک جو دوسر
پنکیک جو دوسر با جو دوسر آسیابشده یا آرد جو دوسر تهیه میشود.
جو دوسر آب زیادی جذب میکند؛ به همین دلیل غلظت مایه ممکن است پس از چند دقیقه تغییر کند.
پنکیک با آرد برنج
آرد برنج گلوتن گندم ندارد و میتواند پنکیکی لطیف اما نسبتاً شکننده ایجاد کند.
بسته به دستور پخت، استفاده از نشاسته یا ترکیب چند آرد میتواند انسجام پنکیک را بهتر کند.
پنکیک موزی
موز رسیده شیرینی طبیعی، عطر و رطوبت ایجاد میکند و در بعضی دستورهای ساده بخشی از نقش شکر، مایع یا حتی ماده اتصالدهنده را بر عهده میگیرد.
پنکیک سبزیجات
پنکیک سبزیجات نوعی پنکیک شور است و میتواند با موادی مانند هویج، کدو سبز، ذرت، اسفناج، سبزیهای معطر و پیازچه تهیه شود.
پنکیک مغزدار
در بعضی مدلها مقداری شکلات، پنیر، کره مغزها یا مواد دیگر میان مایه قرار میگیرد.
ماده میانی نباید بیش از حد باشد؛ زیرا میتواند مانع بستهشدن مرکز پنکیک یا از کنارهها خارج شود.
پنکیک تخمیری
بعضی انواع سنتی با مخمر یا خمیر تخمیرشده تهیه میشوند. این مدلها از نظر عطر، بافت و زمان آمادهسازی با پنکیک فوری دارای بکینگپودر متفاوتاند.
خوراکهای شبیه پنکیک در فرهنگهای مختلف
در آشپزی کشورهای مختلف خوراکهایی وجود دارند که در زبان انگلیسی یا در توضیحات عمومی با پنکیک یا کرپ مقایسه میشوند، اما الزاماً از نظر فنی همان پنکیک صبحانه نیستند.
| نوع | ویژگی کلی |
|---|---|
| پنکیک آمریکایی | ضخیم و پفدار |
| کرپ | بسیار نازک و انعطافپذیر |
| بلینی | کوچک و دارای دستورهای متنوع |
| دوسا | خوراک نازک هندی که معمولاً از برنج و حبوبات تخمیری تهیه میشود |
| اوکونومیاکی | خوراک تابهای شور ژاپنی با کلم و مواد مختلف |
| پنکیک پیازچه چینی | نام رایج انگلیسی برای خوراکی لایهای که بیشتر از خمیر تشکیل میشود تا مایه پنکیک |
| پنکیک سیبزمینی | خوراکی بر پایه سیبزمینی رندهشده |
| پنکیک فرپز | مدلهایی که برخلاف پنکیک تابهای در فر پخته میشوند |
تفاوت پنکیک و کرپ چیست؟
| ویژگی | پنکیک پفدار | کرپ |
|---|---|---|
| ضخامت | بیشتر | بسیار کم |
| غلظت مایه | غلیظتر | رقیقتر |
| ماده پفدهنده | معمولاً دارد | معمولاً ندارد |
| بافت | نرم و کیکی | نازک و انعطافپذیر |
| سرو | اغلب روی هم چیده میشود | اغلب رول یا تا میشود |
تفاوت پنکیک و وافل چیست؟
مواد مایه پنکیک و وافل میتوانند شباهت زیادی داشته باشند، اما شیوه پخت متفاوت است.
- پنکیک معمولاً روی سطح صاف تابه پخته میشود.
- وافل داخل دستگاه یا قالب شیاردار تهیه میشود.
- وافل معمولاً سطح تردتر و فرورفتگیهای مشخص دارد.
- پنکیک معمولاً بافت نرمتر و یکنواختتری دارد.
تفاوت پنکیک و کیک چیست؟
مواد اولیه بعضی کیکها و پنکیکها شبیهاند، اما شکل و شیوه پخت معمولاً متفاوت است.
کیک معمولاً در قالب و به شکل یک توده نسبتاً ضخیم پخته میشود، در حالی که پنکیکهای رایج به صورت لایههای کمارتفاع و جداگانه تهیه میشوند.
البته به دلیل تنوع بسیار زیاد پنکیکها، این تفاوت یک قانون بدون استثنا نیست.
تفاوت پنکیک و نان چیست؟
بیشتر نانها از خمیر نسبتاً سفتتری تهیه میشوند و معمولاً به شکلدادن، ورزدادن یا تخمیر نیاز دارند.
مایه پنکیکهای رایج روانتر است و معمولاً مستقیماً روی سطح پخت ریخته میشود.
با این حال بعضی خوراکهای سنتی مرزی میان نان تخت و پنکیک دارند و طبقهبندی آنها همیشه کاملاً قطعی نیست.
پنکیک برای چه وعدهای مناسب است؟
صبحانه
پنکیک کمشیرین را میتوان همراه میوه، ماست، پنیر یا سایر مواد صبحانه سرو کرد.
میانوعده
مینیپنکیکها و پنکیکهای ساده میتوانند برای میانوعده آماده شوند.
دسر
کرپ و پنکیکهای شکلاتی یا میوهای میتوانند به شکل دسر سرو شوند.
وعده شور
پنکیک سبزیجات یا پنکیک شور همراه سالاد، ماست یا مواد پروتئینی پخته میتواند به عنوان یک وعده سبک استفاده شود.
پنکیک شیرین را با چه چیزی سرو کنیم؟
- موز، توتفرنگی، سیب یا انواع توت
- مقدار متعادل عسل یا شیره
- مربا
- ماست یونانی
- کره بادامزمینی یا کره مغزها
- گردو، بادام یا پسته خردشده
- دارچین
- شکلات ذوبشده
- پنیر خامهای
- پوره یا سس میوه
نیازی نیست چند ماده شیرین و پرحجم را همزمان روی پنکیک بریزید. انتخاب یک میوه، یک چاشنی و یک ماده ترد معمولاً ترکیب متعادلتری ایجاد میکند.
پنکیک شور را با چه چیزی سرو کنیم؟
- ماست چکیده یا سس ماست
- پنیر سفید یا پنیر خامهای
- تخممرغ پخته
- سبزی تازه
- خیار و گوجه
- سالاد سبز
- قارچ تفتداده
- مرغ کاملاً پخته و ریشریششده
- حبوبات پخته
- آووکادو
کدام نوع پنکیک برای من مناسبتر است؟
| نیاز یا سلیقه | انتخاب پیشنهادی |
|---|---|
| نرم و پفدار | پنکیک ساده با بکینگپودر |
| نازک و قابل رول | کرپ |
| بدون تخممرغ | دستور مخصوص پنکیک بدون تخممرغ |
| بدون آرد گندم | پنکیک با آرد برنج یا ترکیب آردهای مناسب |
| طعم جو دوسر | پنکیک جو دوسر |
| وعده شور | پنکیک سبزیجات یا پنیر |
| دسر | کرپ یا پنکیک شکلاتی و میوهای |
| اندازه کوچک و قابل حمل | مینیپنکیک |
پنکیک بدون گلوتن چیست؟
پنکیک بدون گلوتن میتواند با آردهایی مانند آرد برنج، گندم سیاه، ذرت یا ترکیبهای آماده بدون گلوتن تهیه شود.
برای فرد مبتلا به سلیاک، فقط «ذاتاً بدون گلوتن بودن» یک ماده کافی نیست. مواد بستهبندیشده باید از نظر برچسب و احتمال تماس ناخواسته با گلوتن بررسی شوند.
وسایل، تابه و سطح کار نیز باید به شکلی استفاده شوند که مواد بدون گلوتن با آرد گندم یا خردههای حاوی گلوتن تماس پیدا نکنند.
پنکیک بدون لبنیات
در بسیاری از دستورهای پخت میتوان شیر گاو را با نوشیدنیهای گیاهی بدون شکر جایگزین کرد، از جمله:
- شیر سویا
- شیر بادام
- شیر جو دوسر
- شیر نارگیل رقیق
کره نیز در بعضی دستورها با روغن مایع یا چربی گیاهی مناسب قابل جایگزینی است.
نوع مایع جایگزین میتواند طعم و غلظت مایه را تغییر دهد و گاهی لازم است نسبت مواد کمی تنظیم شود.
آیا پنکیک غذای سالمی است؟
نمیتوان همه پنکیکها را سالم یا ناسالم دانست. ترکیب غذایی آن به دستور پخت و مقدار مصرف بستگی دارد.
عوامل مهم عبارتاند از:
- نوع آرد
- مقدار شکر
- مقدار روغن یا کره
- اندازه و تعداد پنکیکها
- مواد همراه
- وجود میوه، مغزها یا منابع پروتئین در وعده
برای مثال پنکیک ساده همراه میوه و ماست از نظر ترکیب با پنکیکی که با مقدار زیادی خامه، شکلات و شربت شیرین سرو میشود متفاوت است.
آیا پنکیک برای کودک مناسب است؟
پنکیک میتواند بسته به سن کودک، مواد اولیه و اندازه قطعات بخشی از یک وعده باشد.
در پنکیک کودک میتوان مقدار شکر را محدود کرد، از میوه رسیده برای طعم شیرین استفاده کرد و اندازه پنکیکها را کوچکتر گرفت.
مغزهای کامل برای کودکان کمسن میتوانند خطر خفگی داشته باشند؛ در صورت استفاده، شکل و اندازه ماده باید متناسب با سن کودک باشد.
اگر کودک حساسیت یا آلرژی غذایی شناختهشده دارد، مواد اولیه باید متناسب با همان شرایط انتخاب شوند.
آیا میتوان مایه خام پنکیک را چشید؟
خیر. آرد معمولی یک ماده خام است و تخممرغ خام نیز ممکن است حاوی میکروبهای بیماریزا باشد.
مایه پنکیک باید بهطور کامل پخته شود و مرکز پنکیک نباید خمیری یا حاوی مایه خام باقی بماند.
پس از کار با آرد و تخممرغ خام، دستها، کاسهها، کفگیر و سطح کار را نیز تمیز کنید.
اشتباهات رایج درباره پنکیک
همه پنکیکها شیرین هستند
نادرست است. انواع زیادی از پنکیک و خوراکهای مشابه به شکل شور تهیه میشوند.
همه پنکیکها تخممرغ دارند
نادرست است. دستورهای مخصوص بدون تخممرغ وجود دارند.
پنکیک همیشه پفدار است
نادرست است. کرپ و انواع دیگری از پنکیک عمداً نازک تهیه میشوند.
پنکیک فقط در تابه تهیه میشود
بیشتر انواع رایج تابهای هستند، اما مدلهای فرپز نیز وجود دارند.
پنکیک فقط صبحانه است
بسته به مواد و روش سرو، پنکیک میتواند صبحانه، میانوعده، دسر یا یک غذای شور باشد.
چطور پنکیک پفدار درست کنیم؟
برای پنکیک پفدار، از ماده پفدهنده تازه استفاده کنید، مواد خشک و تر را بیش از حد هم نزنید و حرارت تابه را متعادل نگه دارید.
همزدن شدید و طولانی میتواند بافت بعضی پنکیکهای آرد گندم را سفتتر کند.
برای بررسی کامل دلایل پف نکردن، سوختن، خمیریشدن یا چسبیدن پنکیک، بهتر است از راهنمای تخصصی رفع اشکال پنکیک استفاده کنید.
نگهداری پنکیک پخته
- پنکیک حاوی مواد فاسدشدنی را بیش از ۲ ساعت در دمای اتاق باقی نگذارید.
- پس از کاهش بخار اضافی، پنکیک را در ظرف مناسب و دربسته داخل یخچال قرار دهید.
- برای جلوگیری از چسبیدن میتوانید بین لایهها کاغذ روغنی بگذارید.
- باقیمانده پخته را طی ۳ تا ۴ روز مصرف کنید.
- هنگام مصرف دوباره، پنکیک را کاملاً گرم کنید.
فریزکردن پنکیک
- اجازه دهید پنکیکها خنک شوند.
- آنها را در یک لایه روی سینی قرار دهید.
- برای مدت کوتاهی داخل فریزر قرار دهید تا سطحشان سفت شود.
- بین پنکیکها کاغذ روغنی بگذارید.
- آنها را داخل کیسه یا ظرف مناسب فریزر قرار دهید.
- هوای اضافی را خارج کنید و تاریخ را روی بسته بنویسید.
پنکیک منجمد را میتوان بسته به ضخامت و نوع آن در توستر، تابه، فر یا مایکروویو دوباره گرم کرد.
مطالب مرتبط در فردای تازه
پرسشهای متداول
پنکیک چیست؟
خوراکی کمارتفاع است که معمولاً از پخت مایهای بر پایه آرد یا غلات و مایع روی سطح داغ تهیه میشود.
آیا پنکیک همان کرپ است؟
خیر. کرپ بسیار نازکتر است، مایه رقیقتری دارد و معمولاً بدون ماده پفدهنده قابل توجه تهیه میشود.
آیا پنکیک حتماً شیر دارد؟
خیر. بسیاری از دستورها را میتوان با مایعات دیگر یا نوشیدنیهای گیاهی تهیه کرد.
آیا پنکیک بدون تخممرغ امکانپذیر است؟
بله. برای این کار بهتر است از دستور پختی استفاده شود که از ابتدا برای حذف تخممرغ طراحی شده باشد.
آیا پنکیک بدون گلوتن وجود دارد؟
بله. میتوان از آرد یا ترکیبهای دارای برچسب مناسب بدون گلوتن استفاده کرد.
چرا پنکیک من پف نمیکند؟
ماده پفدهنده کهنه، همزدن نامناسب، نسبت نادرست مواد یا حرارت نامناسب از علتهای رایج هستند.
پنکیک پخته چند روز در یخچال میماند؟
برای باقیمانده غذای پخته، مصرف طی ۳ تا ۴ روز رویکرد محافظهکارانه مناسبی است.
تمامی محتوای سایت دارای حق نشر است. کپیبرداری بخشی یا تمام آن به هر شکل مجاز نیست و پیگرد قانونی دارد. بازنشر در سایتهای تجمیعکننده یا درون iframe اکیداً ممنوع است.
