جشن اَمردادگان
وبسایت "فردای تازه" همان "تاروت رنگی" سابق می باشد.
جشن اَمردادگان
جشن یکی از جشنهای باستانی ایرانیان و زرتشتیان است که به افتخار امرداد یا امرتات، ایزد بانوی آب و نبات و جاودانگی، برگزار میشود. این جشن در تاریخ ۷ مرداد برگزار میشود و بخشی از جشنهای ماهانهای است که هر ماه به نام و نشان یکی از ایزدان برگزار میشود. در این روز، زرتشتیان با آیینهای خاص و گاه با دورهمیهای خانوادگی، به جشن و شادی میپردازند و ارجمندی طبیعت و زندگی را گرامی میدارند. این جشن نمادی از باروری، سلامتی و جاودانگی است و افراد با تقدیم هدایا و خوراکیهای مخصوص به یکدیگر، محبت و احترام خود را ابراز میدارند.
جشن اَمردادگان چیست؟
روز شماری که در دوران ایران کهن استفاده میشد، مطابق با گاهشمار یزدگردی بوده که در آن تعداد ۱۲ ماه و هر کدام مشتمل بر ۳۰ روز مشخص شده و به میزان یک پنجه پس از خاتمه یافتن اسفند ماه بوده است.
نکته قابل توجه چنین است که در تقویم مذکور ال کبیسه به حالتی محاسبه میشد که در هر ۱۲۰ سال، تنها یک ماه به سال افزوده میگردید. از این رو، پس از پایان هر ۱۲۰ سال، یک سال با ۱۳ تعداد ۱۳ ماه لحاظ می شد.
همچنین در تقویم باستانی ایران مدت زمانی به عنوان هفته مشخص نشده و هر کدام از روزهای ۳۰ روزه ماه، اسم منحصر به فردی داشته است.
جشنهای ۱۲گانه سالانه در ایران باستان بدین شکل بوده، به تناسب روز و ماهی که با یکدیگر هم نام میشدند، مراسمی را برپا میکردند. لذا به تعداد ماههای سال ۱۲ جشن در سال مشخص شده بود.
در این میان جشن اَمردادگان از آیینها و مراسمهای ۱۲گانه بوده که در هفتمین روز از پنجمین ماه سال برپا میشد. به طوری که روز نامیده شده به امرداد هم اسم و مطابق با نام پنجمین ماه سال است.
این روز به زبان زرتشتی امرداد و بر اساس اوستای پیشین به «اَمِرِتات» خوانده میشود. روز مذکور از فروزهها یا امشاسپندان ۶ یا هفتگانه منطق عقل و علم اهورا مزدا (حاکم جریان گیتی) بوده که به مفهوم نامیر و جاودانه میباشد.
در اوستا نقل شده جشن اَمردادگان یا جشن نیلوفر با هدف گرامیداشت ویژگی نداشتن مرگ، ماندنی، مستدام و فناناپذیر اهورامزدا برپا میشد.
بهروز بیگوند مولف کتاب جشنهای فراموش شده ایران باستان چنین نگاشته است:
«در یادگارهای کهن ایرانی، از این روز و جشن ویژه آن، سخن بسیار گفته شده است.»
همچنین در متون پهلوی «بُندَهِش» ذکر شده:
«اَمردادِ بیمرگ، سرورِ گیاهان بیشمار است؛ زیرا او خویشاوندِ گیاه در گیتی است. گیاهان را رویاند و رَمه گوسپندان را افزاید؛ زیرا همه دامها از او خورند و زیست کنند. در هنگامِ نوسازیِ جهان نیز خوراک بیمرگی را از اَمرداد آرایند. اگر کسی گیاه را رامش بخشد یا بیازارد، آنگاه اَمرداد از وی آسوده یا آزرده شود.»
علاوه بر این یکی از ترانه سرایان قرن پنجم هجری به نام مسعود سعد سلمان، در خصوص جشن اَمردادگان چنین اشعاری را سروده است:
«روز مُرداد مُژده داد بدان / که جهان شد به طبع، باز جوان
مرداد مه است سخت خرم / مَی نوش پیاپی و دمادم»
موبد اردشیر آذرگشسب نگاشته است:
«از آنجا که امرداد، فرشته جاودانی و بیمرگی است و در عالم جسمانی نگهبان نباتات و روییدنیها، میتوانیم به حدس قریب به یقین بگوییم که پدران ما در این روز به باغها و مزارع خرم و دلنشین دور از محوطه شهر میرفتند و طی مراسمی این جشن را با شادی و سرور در هوای صاف و در دامن طبیعت برگزار میکردند.»
دانشمند ایرانی ابوریحان بیرونی در یکی از کتابهای خود به نام «آثار باقیه از مردمان گذشته» در مبحث «گفتار درباره ماههای ایرانی» آورده است:
«مردادماه که روز هفتم آن مرداد روز است و آن روز را به انگیزه پیش آمدن دو نام با هم جشن میگرفتند. معنای امرداد آن است که مرگ و نیستی نداشته باشد. امرداد فرشتهای است که به نگهداری جهان و آراستن غذاها و داروها که اصل آن از نباتات است و برکنار کردن گرسنگی و زیان و بیماریها است، کارگزاری یافته است.»
در عین حال خیام نیشابوری در نوروزنامه در خصوص امرداد نوشته است:
«مردادماه یعنی خاک، داد خویش بداد از بَرها و میوههای پخته که در وی به کمال رسد و نیز هوا در وی مانند غبار خاک باشد و این ماه میانه تابستان بود و قسمت او از آفتاب، مر برج اسد را باشد.»
قابل ذکر است خیام به طور نادرست در متون نوروزنامه لفظ مرداد را به کار گرفته است.
خاطرنشان میکنیم امرداد یا امرتات، جلوهگر نیکبختی، سلامتی، ماندگاری و خرمی گیاهان میباشد. همچنین مردم ایران باستان معتقد بودند امرداد حافظ و نگهدار گیاهان، نباتات و هر آنچه می روید، بوده است. این ملک موجب رشد و پرورش گیاهان بوده و در عین حال کمک به ازدیاد رمه و گله میکند.
در عین حال این فرشته سعی میکند تا از پلاسیدگی و پژمردگی گیاهان جلوگیری کرده و همزمان با پاسداری و مراقبت از زمین، هرگونه مشکل، ناراحتی و امراض را نابود کند. در حقیقت امشاسپند ماهیت زنانه داشته و در هنگام خلقت مسئولیت جهان گیاهان را عهدهدار شده است. او به افرادی که با رفتار و فعالیتهای خود موجب آزار و شکنجه گیاهان میشوند، مجوز ورود به بهشت را صادر نمیکند.
از سایر فرشتگان حمایت کننده از امشاسپند امرداد میتوان به ایزدان رَشن (ایزد دادگری) و اَشتاد و زامیاد (ایزد زمین) اشاره کرد.
همچنین در مواقع لزوم تیشتر (ایزد باران) به یاری و کمک امشاسپند امرداد میرود. هنگامی که یک گیاه در معرض یورش دیو و شیطان قرار گرفته و خشکیده شود، ملک امتهات آن را در آغوش گرفته و تیشتر با نزول باران به یاری و نجات گیاه میپردازد.
در اصول و اندیشههای مذهب زرتشت، امشاسپند ماندگاری امرداد هم راستا با امشاسپند رسایی خرداد صورت میگیرد.
چرا که هر دو این فرشتهها از مراقبان و حافظان آب، گیاهان و منابع حیات و زایش در زمین بوده و تاثیرات خلقت را به جا میگذارند.
در جایی آوردهاند با مشارکت و همکاری امشاسپندان امرداد و خرداد، جوهره و مروارید تن زرتشت بنا شده است.
برای محقق شدن این موضوع آنها سرشت تن زرتشت را در مجاورت باران قرار دادند تا پس از نزول باران، این سرشت در اعماق زمین جاری شده و در میان گیاهان و نباتات نفوذ کند.
گویا پدر زرتشت به نام پوروشسب، با حمایت و راهنمایی هر دو امشاسپند، تعداد ۶ گاو را به چمنزار برده تا از نباتات و گیاهان دارای سرشت تن زرتشت بخورند. با این اقدام سرشت تن زرتشت در شیر تراوش شده از گاوها ترکیب شد.
پس از آن پدر زرتشت گاوهای مذکور را به خانه برگردانده و به مادر زرتشت یا دوغدو واگذار کرد. پس از آن دوغ دو شیرهای دوشیده شده از گاوها را با گیاهی به نام «هوم» آمیخته نمود. او گیاهان را با مساعدت و یاری امشاسپندان بهمن و اردیبهشت در طبیعت یافته بود. در ادامه آنها شیر گاو را میل کردند تا سرشت و مایه تن زرتشت در جسم دوغدو مادرش که دارای فروغ ایزدی بود، شکل بگیرد.
جزئیات جشن اَمردادگان
در زمانهای خیلی قدیم در ایران کهن، جشن اَمردادگان ارزش و جایگاه ویژهای نزد مردم داشته است.
در ماه مرداد نعمات و موهبتهای کثیری به همه مردم جاری میشد که میتوان به وفور نعمت و تنوع میوهها، طبیعت خرم و سرسبز، فراوانی و پرآب شدن رودها و آبشارها به موجب ذوب شدن برف روی کوهها، روییدن گلهای دلربا و آسمان مملو از ستارههای درخشان اشاره کرد. به شکرانه این نعم و فراوانی رزق، اجداد ما در چنین روزی به جشن و پایکوبی میپرداختند.
این مراسم به شکلی بود که مردم ایران در زمانهای قدیم جهت برپا داشتن جشن اَمردادگان و پاس نهادن به فرشته امرداد، به مناطق سرسبز، دشت، دمن، باغ و بستان رفته و در مجاورت رودها و چشمه سارها اطراق میکردند. آنها پس از ستایش و راز و نیاز به پیشگاه اهورا مزدا بر کرانه دشت و دمن به خوشحالی و شادمانی میپرداختند.
در حال حاضر نیز کم و بیش برخی از پیروان زرتشتی با هدف مراقبت و حفاظت از گیاهان سبز چنین جشنی را برپا کرده و با خواندن سرود، دعا و خطابه به بیان ویژگیهای خداوند میپردازند.
عدهای از مردم باور دارند جشنهای ۱۲گانه برگرفته از زرتشت بوده است. ولی افراد دیگری نیز معتقدند نسبت دادن جشن اَمردادگان به عنوان یک جشن زرتشتی کاملا اشتباه است. چرا که جشن اَمردادگان منبعث از طرز فکر و دیدگاههای افسانهای اهالی فلات ایران بوده و به سالهای پیش از پیدایش زرتشت باز میگردد. لذا این جشن ریشه در اصالت ایرانی داشته و جشن ایرانی محسوب میشود.
قابل ذکر است هر کدام از فروزههای ۱۲گانه اهورا مزدا که بر اساس آن در هر ماه جشنهای هم نام شدن روز و ماه برپا میشد، هر کدام دارای نشانه، رسم و گل خاصی بوده و در پی این امر گل زیبای زنبق، اختصاص به امُرداد دارد.
سمبل و نماد اَمُرداد یک گیاه بوده و همواره در هنگام برگزاری این جشن بر سر سفره رسومات آن، ظرف حاوی آب و گیاه مورد (همواره خرم) نهاده میشود.
تاربخ جشن اَمردادگان
همه ساله در هفتمین روز از مرداد ماه یا سوم امرداد طبق گاهشمار کهن ایرانیان جشن اَمردادگان برپا میشد. با توجه به توضیحاتی که در بخشهای بالا ذکر کردیم، تقویم ایران باستان به شکلی بود که یک سال به ۱۲ ماه تقسیم شده و هر کدام از ماهها متشکل از ۳۰ روز بوده است. ولی در عصر حاضر ماههای مربوط به ۶ ماهه نخست سال دارای ۳۱ روز و ۵ ماه نیمه دوم سال دارای ۳۰ روز میباشد. همچنین آخرین ماه سال نیز تنها ۲۹ روز بوده و چنانچه در سال کبیسه قرار داشته باشیم، به تعداد ۳۰ روز است.
بدین ترتیب مطابق با روز شمار باستانی، جشن اَمردادگان ۴ روز پیشتر و مطابق با سوم مرداد ماه انجام میشد.
مرداد یا امرداد
بسیاری از کارشناسان و محققان زبانشناسی تاریخی معتقدند لفظ امرداد متشکل از «اَ + مَر + تات» می باشد. اصل لغت «مَر» در «اَمرداد» به مفهوم «مرگ» بوده و پیوند «تات» نشان دهنده «تکامل، تندرستی و شیوایی» است.
همچنین واژه امرداد زمانی که در ابتدای آن نفی «اَ» بنشیند، اشاره به ماندگاری، ابدیت و پایا دارد. بر این اساس زمانی که لغت مذکور را به حالت «مُرداد» تلفظ کرده و میخوانیم، به یکباره معنا و مفهوم آن را برعکس میکند. لذا مناسب است از استفاده کلمه اشتباه «مُرداد» اجتناب کرده و این موضوع را نیز با دیگران به اشتراک بگذاریم. چرا که نام واقعی پنجمین ماه سال اَمرداد» بوده و واژه «مُرداد» صحیح نیست.
با هیدرودرم، پاکسازی پوستت رو حرفهای و بیدردسر انجام بده
|
با آردن اکسپرتیج، روتین مراقبت از پوستت رو ساده و حرفهای کن
|
