طرز تهیه استانبولی بدون گوشت با سیبزمینی و گوجه
برای تهیه استانبولی بدون گوشت دانهدانه و خوشرنگ، پوره گوجه را تا ازبینرفتن بوی خامی بپزید، سیبزمینی را فقط نیمهسرخ کنید و مقدار آب را با توجه به رطوبت گوجه و نوع برنج تنظیم کنید. پس از افزودن برنج نیز مواد را کم هم بزنید و مرحله دمکشیدن را با حرارت ملایم انجام دهید.
استانبولی بدون گوشت یک غذای ساده، اقتصادی و خوشرنگ ایرانی است که با برنج، گوجهفرنگی، سیبزمینی، پیاز و ادویه تهیه میشود. این غذا را میتوان به روش دمی یا آبکش پخت، اما روش دمی معمولاً طعم گوجه و ادویه را بهتر داخل دانههای برنج نگه میدارد.
برای داشتن استانبولی دانهدانه، باید آب گوجه را در مقدار مایع پخت حساب کنید، سیبزمینی را بیش از حد ریز نکنید و پس از اضافهشدن برنج، مواد را زیاد هم نزنید. یک مدل نزدیک به این دستور، استانبولی با گوجهفرنگی است که طعم گوجه در آن پررنگتر است.
اطلاعات دستور پخت استانبولی بدون گوشت
| مشخصات | مقدار |
|---|---|
| تعداد نفرات | ۳ تا ۴ نفر |
| درجه سختی | آسان |
| زمان خیساندن برنج | ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت، اختیاری |
| زمان آمادهسازی | حدود ۲۰ دقیقه |
| زمان پخت | حدود ۴۰ تا ۵۰ دقیقه |
| کل زمان بدون خیساندن | حدود ۱ ساعت و ۱۰ دقیقه |
نکته: دو پیمانه برنج خشک معمولاً برای سه تا چهار سهم معمولی مناسب است. برای دو نفر میتوانید تمام مواد را به حدود سهچهارم مقدار جدول کاهش دهید.
مواد لازم برای استانبولی بدون گوشت
| ماده اولیه | مقدار |
|---|---|
| برنج ایرانی | ۲ پیمانه |
| سیبزمینی متوسط | ۲ عدد |
| گوجهفرنگی رسیده | ۳ عدد متوسط |
| رب گوجهفرنگی | ۱ قاشق غذاخوری |
| پیاز بزرگ | ۱ عدد |
| روغن | ۳ تا ۴ قاشق غذاخوری |
| زردچوبه | نصف قاشق چایخوری |
| فلفل سیاه | یکچهارم تا نصف قاشق چایخوری |
| ادویه پلویی | نصف قاشق چایخوری، اختیاری |
| دارچین | یکچهارم قاشق چایخوری، اختیاری |
| نمک | به مقدار لازم |
| آب جوش برای روش دمی | به مقدار لازم، با توجه به آب گوجه |
نکته: گوجهفرنگیهای بسیار آبدار به آب کمتری نیاز دارند. مقدار مایع را براساس نوع برنج و حجم پوره گوجه تنظیم کنید؛ عدد ثابت برای همه برنجها نتیجه یکسانی نمیدهد.
طرز تهیه استانبولی بدون گوشت به روش دمی
مرحله اول: برنج را بشویید
برنج را پاک کنید و چند بار با آب خنک بشویید تا آب آن نسبتاً شفاف شود. هنگام شستن، دانهها را با فشار زیاد به هم نسایید تا خرد نشوند.
در صورت تمایل، برنج را با آب و مقدار کمی نمک بین ۳۰ دقیقه تا دو ساعت بخیسانید. خیساندن برای برنج ایرانی کهنه به پخت یکنواختتر کمک میکند.
مرحله دوم: گوجهفرنگی را پوره کنید
گوجهفرنگیها را بشویید و از وسط نصف کنید. آنها را رنده کنید یا داخل غذاساز بریزید.
اگر پوست گوجه روی رنده باقی میماند، آن را دور بریزید. برای بافت روستاییتر میتوانید گوجهها را نگینی ریز خرد کنید.
مرحله سوم: سیبزمینی را خرد کنید
سیبزمینیها را پوست بگیرید و به مکعبهای حدود یک و نیم تا دو سانتیمتری برش دهید.
تکههای بسیار ریز هنگام پخت و همزدن له میشوند و تکههای خیلی درشت ممکن است همزمان با برنج نرم نشوند.
مرحله چهارم: سیبزمینی را نیمهسرخ کنید
داخل قابلمه یا تابه گود دو قاشق روغن بریزید و سیبزمینیها را روی حرارت متوسط تفت دهید.
هدف، طلاییشدن سطح و نیمپزشدن سیبزمینی است؛ لازم نیست داخل آن کاملاً نرم شود.
سیبزمینی را از ظرف خارج کنید و کنار بگذارید. اگر نسخه سادهتری میخواهید، دستور استانبولی ساده با سیبزمینی نیز ترکیب مشابهی دارد.
مرحله پنجم: پیاز را تفت دهید
پیاز را نگینی ریز یا خلالی نازک خرد کنید. آن را داخل همان قابلمه با روغن باقیمانده تفت دهید تا سبک و طلایی شود.
زردچوبه را اضافه کنید و حدود ۳۰ ثانیه هم بزنید تا عطر آن آزاد شود.
مرحله ششم: رب را سرخ کنید
مواد را به یک سمت قابلمه ببرید و رب گوجهفرنگی را در بخش خالی همراه با مقدار کمی روغن تفت دهید.
رب را حدود یک تا دو دقیقه تفت دهید تا بوی خامی آن گرفته و رنگش باز شود. رب سوخته استانبولی را تلخ میکند.
مرحله هفتم: پوره گوجه را اضافه کنید
پوره گوجه را داخل قابلمه بریزید و با پیاز و رب مخلوط کنید.
سس را روی حرارت متوسط حدود ۸ تا ۱۲ دقیقه بپزید تا بوی خامی گوجه گرفته و بخشی از آب آن تبخیر شود.
سس نباید کاملاً خشک شود؛ مقداری رطوبت برای پخت برنج لازم است.
مرحله هشتم: ادویهها را تنظیم کنید
فلفل سیاه، ادویه پلویی و مقدار کمی دارچین را اضافه کنید.
دارچین را زیاد نریزید؛ مقدار زیاد آن رنگ غذا را تیره و طعم گوجه را کمرنگ میکند.
مرحله نهم: سیبزمینی را برگردانید
سیبزمینی نیمهسرخشده را به سس اضافه کنید و بهآرامی مخلوط کنید.
دو تا سه دقیقه اجازه دهید سیبزمینی با سس گوجه و ادویه مزهدار شود.
مرحله دهم: برنج را اضافه کنید
برنج خیسخورده را آبکش کنید و داخل قابلمه بریزید. مواد را فقط در حدی هم بزنید که سس میان دانههای برنج پخش شود.
همزدن طولانی یا خشن باعث شکستن دانههای برنج و لهشدن سیبزمینی میشود.
مرحله یازدهم: مقدار آب را تنظیم کنید
سطح برنج و سس را صاف کنید و آب جوش اضافه کنید. مجموع مایع موجود در قابلمه باید با نیاز برنج هماهنگ باشد.
برای برنجی که خیس خورده، معمولاً پس از افزودن گوجه، آب باید حدود نصف تا یک بند انگشت بالاتر از سطح برنج قرار بگیرد؛ اما این مقدار به نوع برنج و آبداربودن گوجه بستگی دارد.
نمک را اضافه کنید و آب را بچشید. طعم مایع باید کمی شورتر از نتیجه نهایی باشد، اما نه آنقدر که غذا شور شود.
مرحله دوازدهم: آب برنج را جمع کنید
حرارت را متوسط رو به زیاد نگه دارید تا مایع بجوشد. قابلمه را بدون دمکنی یا با در نیمهباز قرار دهید.
زمانی که آب به سطح برنج رسید و روی آن سوراخهای بخار ایجاد شد، حرارت را کم کنید.
مرحله سیزدهم: برنج را برای دمکشیدن آماده کنید
با دسته کفگیر چند سوراخ تا نزدیک کف قابلمه ایجاد کنید تا بخار بهتر میان برنج حرکت کند.
درب قابلمه را با دمکنی بپوشانید و روی قابلمه بگذارید. در صورت نیاز از شعلهپخشکن استفاده کنید.
مرحله چهاردهم: استانبولی را دم کنید
استانبولی را حدود ۳۰ تا ۴۰ دقیقه روی حرارت کم دم کنید.
در ۲۰ دقیقه اول در قابلمه را برندارید؛ خروج بخار میتواند روند پخت را مختل کند.
مرحله پانزدهم: پخت برنج و سیبزمینی را بررسی کنید
پس از پایان زمان، یک دانه برنج و یک تکه سیبزمینی را امتحان کنید.
اگر برنج هنوز کمی سفت است، دو تا سه قاشق آب جوش اطراف قابلمه بریزید و ۱۰ دقیقه دیگر با حرارت کم دم کنید.
مرحله شانزدهم: استانبولی را استراحت دهید
پس از خاموشکردن شعله، پنج تا ۱۰ دقیقه صبر کنید و سپس در قابلمه را بردارید.
برنج را از کنارهها بهآرامی زیر و رو کنید تا دانهها و سیبزمینی له نشوند.
طرز تهیه استانبولی بدون گوشت به روش آبکش
برای روش آبکش، برنج را در آب جوش و نمک بپزید تا اطراف دانه نرم و مرکز آن کمی سفت باشد. سپس برنج را آبکش کنید.
کف قابلمه روغن بریزید و تهدیگ دلخواه قرار دهید. یک لایه برنج، یک لایه مایه گوجه و سیبزمینی بریزید و این ترتیب را تکرار کنید.
روی برنج چند سوراخ ایجاد کنید، دمکنی بگذارید و آن را حدود ۳۵ تا ۴۵ دقیقه روی حرارت کم دم کنید.
روش آبکش دانههای جداتری ایجاد میکند، اما در روش دمی طعم گوجه بیشتر جذب برنج میشود.
چگونه استانبولی شفته نشود؟
- آب گوجهفرنگی را جزئی از مایع پخت حساب کنید.
- سس گوجه را پیش از افزودن برنج کمی غلیظ کنید.
- بعد از اضافهشدن برنج، مواد را زیاد هم نزنید.
- برنج را با حرارت زیاد و زمان طولانی نجوشانید.
- پس از جمعشدن آب، حرارت را کاملاً کم کنید.
- از قابلمهای استفاده کنید که متناسب با حجم مواد باشد.
چرا استانبولی خشک میشود؟
کمبودن آب، تبخیر بیش از حد سس گوجه، حرارت زیاد در زمان دمکشیدن و برداشتن مکرر در قابلمه میتواند غذا را خشک کند.
اگر برنج در پایان پخت کمی سفت بود، مقدار کمی آب جوش اضافه کنید و اجازه دهید با بخار و حرارت کم نرم شود.
چرا استانبولی بیرنگ میشود؟
گوجه کمرنگ، رب تفتنخورده و رقیقکردن بیش از حد سس باعث کمرنگشدن غذا میشوند.
از گوجه رسیده استفاده کنید و رب را کوتاه در روغن تفت دهید. افزودن بیش از حد رب نیز طعم غذا را مصنوعی و سنگین میکند.
چرا سیبزمینیهای استانبولی له میشوند؟
خردکردن بسیار ریز، پخت کامل پیش از افزودن به برنج و همزدن زیاد باعث لهشدن سیبزمینی میشوند.
سیبزمینی را به مکعبهای متوسط برش دهید و فقط تا طلاییشدن سطح، نیمهسرخ کنید.
چرا استانبولی ته میگیرد؟
حرارت زیاد، کمبودن مایع و قابلمه نازک از دلایل تهگرفتن هستند.
پس از جمعشدن آب، حرارت را کم کنید و برای پخش یکنواخت گرما از شعلهپخشکن یا قابلمه کفضخیم استفاده کنید.
استانبولی بدون گوشت با سویا
برای افزایش پروتئین گیاهی میتوانید سویای بافتدار را خیس کنید، آب آن را کامل بگیرید و همراه با پیاز، رب و ادویه تفت دهید.
سویا باید پیش از ترکیب با برنج خوشطعم و بدون آب اضافی باشد. مقدار دقیق مواد و روش آمادهسازی در دستور استانبولی با سویا توضیح داده شده است.
استانبولی بدون گوشت با حبوبات
نخودفرنگی، عدس پخته یا لوبیای پخته میتوانند غذا را کاملتر کنند. حبوبات باید جداگانه پخته و بدون آب اضافی به مایه گوجه اضافه شوند.
اگر به پلوهای گیاهی حاوی حبوبات علاقه دارید، عدسپلو مجلسی نیز انتخاب مناسبی است.
استانبولی مجلسی چگونه تهیه میشود؟
برای ظاهر مجلسیتر میتوانید از زعفران دمکرده، سیبزمینیهای طلایی، گوجه گیلاسی، فلفل دلمهای رنگی یا خلال بادام برای تزیین استفاده کنید.
اگر محدودیت گیاهخواری ندارید، بعضی نسخهها با مرغ یا گوشت تهیه میشوند؛ اما برای حفظ نسخه بدون گوشت، قارچ تفتدادهشده یا سویا جایگزینهای مناسبی هستند.
برای ایدههای تزیین و سرو، دستور استانبولی مجلسی را ببینید.
غذاهای دمی بدون گوشت
برای تنوع میتوانید از لپه باقالی، عدس، ماش یا سبزیجات در پلوهای دمی استفاده کنید.
دمپختک لپهباقالی نمونه دیگری از غذاهای دمی ساده و سنتی است.
بهترین تهدیگ برای استانبولی
نان لواش، سیبزمینی ورقهای و تهدیگ خود برنج برای استانبولی مناسب هستند.
در روش دمی یکمرحلهای، برنج و سس از ابتدا داخل قابلمه پخته میشوند و معمولاً تهدیگ خود برنج ایجاد میشود. برای تهدیگ نان یا سیبزمینی مرتب، روش آبکش مناسبتر است.
استانبولی را با چه چیزی سرو کنیم؟
این غذا را میتوان با ماست، سالاد شیرازی، سبزی خوردن، خیارشور یا ترشی سرو کرد.
برای نسخه گیاهی، از ماست گیاهی یا سالاد و سبزیجات تازه استفاده کنید.
روش نگهداری استانبولی
پس از خنکشدن نسبی، غذا را داخل ظرف دربسته در یخچال قرار دهید. برنج پخته را برای مدت طولانی در دمای محیط نگه ندارید.
بهتر است هر بار فقط مقدار موردنیاز را گرم کنید تا دانههای برنج چند بار سرد و گرم نشوند.
بهترین روش گرمکردن مجدد
استانبولی را داخل قابلمه یا تابه بریزید و یک تا دو قاشق آب اطراف آن اضافه کنید.
درب ظرف را ببندید و غذا را با حرارت کم گرم کنید تا بخار، برنج را بدون خشککردن نرم کند.
در مایکروویو نیز میتوانید روی ظرف را بپوشانید و مقدار کمی آب به برنج اضافه کنید.
پرسشهای متداول
برای دو نفر چقدر برنج لازم است؟
برای دو سهم معمولی حدود یک تا یک و نیم پیمانه برنج خشک کافی است. دو پیمانه برای سه تا چهار سهم مناسبتر است.
آیا میتوان رب گوجهفرنگی را حذف کرد؟
بله. اگر گوجهها رسیده و خوشرنگ هستند، میتوانید فقط از پوره گوجه استفاده کنید. رنگ غذا کمی روشنتر خواهد شد.
آیا سیبزمینی باید کاملاً سرخ شود؟
خیر. نیمهسرخشدن کافی است؛ پخت آن همراه با برنج کامل میشود. سرخکردن کامل ممکن است سیبزمینی را خشک کند.
برای استانبولی روش دمی بهتر است یا آبکش؟
روش دمی طعم بیشتری دارد و سادهتر است. روش آبکش برای کسانی مناسب است که برنج کاملاً دانهدانه و تهدیگ جدا میخواهند.
آیا میتوان از برنج هندی استفاده کرد؟
بله. مقدار آب و زمان پخت را مطابق نوع برنج تنظیم کنید. برنج هندی و ایرانی ممکن است مایع یکسانی نیاز نداشته باشند.
آیا دارچین ضروری است؟
خیر. دارچین اختیاری است و باید مقدار کمی استفاده شود تا طعم گوجه را نپوشاند.
چرا برنج استانبولی خمیر شده است؟
مایع زیاد، پخت طولانی پیش از دمگذاشتن و همزدن بیش از حد از دلایل اصلی هستند. آب گوجه را در مقدار مایع حساب کنید.
آیا میتوان استانبولی را فریز کرد؟
بله، اما بافت سیبزمینی پس از یخزدایی ممکن است کمی تغییر کند. غذا را در سهمهای کوچک و پس از خنکشدن بستهبندی کنید.
تمامی محتوای سایت دارای حق نشر است. کپیبرداری بخشی یا تمام آن به هر شکل مجاز نیست و پیگرد قانونی دارد. بازنشر در سایتهای تجمیعکننده یا درون iframe اکیداً ممنوع است.
