عید نوروز سال ۱۴۰۴
وبسایت "فردای تازه" همان "تاروت رنگی" سابق می باشد.
جشن عید نوروز
تاریخ شمسی: جمعه، ۱ فروردین ۱۴۰۴
لحظه تحویل سال نو: ساعت ۱۲ و ۳۱ دقیقه ظهر، روز پنج شنبه ۳۰ اسفند ۱۴۰۳
در کشور ایران اولین روز سال خورشیدی یعنی یکم فروردین ماه، زمان شروع جشن سال نو ایرانی به نام عید نوروز میباشد. عید نوروز یکی از دیرینهترین جشنهایی است که از ایران کهن تا به امروز پایدار مانده است. منشا نوروز به ایران باستان باز میگردد. ولی با این وجود در برخی کشورهای آسیای میانه و مناطق متعددی از جهان نیز این عید رسمیت داشته و آن را جشن میگیرند. هنگام برپایی جشن نوروز مقارن با شروع فصل بهار است.
از آنجا که جشن عید نوروز همزمان با شروع فصل بهار صورت میگیرد، این مراسم به برابری بهاری یا اکیونوس نیز شهرت دارد. در این لحظه خورشید در مسیر خود در اول برج حمل، خط استوای زمین را پشت سر گذاشته و به سمت شمال آسمان حرکت دارد. در روز شمار هجری خورشیدی، زمان تحویل سال نو به عنوان اولین روز از ماه فروردین تعیین میشود. در ایران باستان این روز را هرمز روز یا اورمزد روز مینامیدند.
در کشور ایران و همچنین کشور همسایه یعنی افغانستان نوروز هنگام آغاز سال نو شمسی به شمار میرود. در عین حال کشورهای دیگری همچون تاجیکستان، روسیه، قرقیزستان، قزاقستان، سوریه، کردستان، گرجستان، جمهوری آذربایجان، آلبانی، چین، ترکیه، ترکمنستان، هند، پاکستان و ازبکستان آن را به عنوان تعطیل رسمی اعلام کرده اند. مردم این مناطق در ایام نوروز با انجام مراسم باشکوهی آیینهای سنتی را اجرا میکنند.
در کشور ایران و افغانستان که تقویم سالیانه بر اساس هجری خورشیدی تعیین میشود، اولین روز سال جدید نوروز نامگذاری شده است. ولی در عصر حاضر برخی کشورهای آسیای میانه و قفقاز گاهشمار را از شمسی به میلادی تغییر دادهاند. لذا در این کشورها نوروز تنها معیاری جهت شروع فصل بهار بوده و مراسم آن را برپا میکنند. از این رو آن را به عنوان شروع سال در نظر نمیگیرند.
در فرهنگ و آیین ایرانی از دیرباز نوروز نشانه شروع حیات بوده و آغاز هر رویداد و مظهری را بر اساس این روز دانستهاند. در رسوم و سنن ایرانیان هر شروعی به قدری ارزشمند است که برای آن جشن و مراسمی برپا میکنند. در این میان نوروز به عنوان عظیمترین آغاز و مهمترین جشن، یکی از دیرینهترین سنتها و تشریفات پایدار و ماندگار شناخته می شود. در منابع تاریخی آمده است جمشید در دوران پادشاهی خود همت بسیاری در جهت رونق و توسعه سرزمین ایران و همچنین رفاه و امنیت مردم در برابر حمله متجاوزان به کار گرفته که در آن به دستاوردهای زیادی نائل آمده است. (نام جمشید هم در اوستا و هم در شاهنامه ذکر شده است. این نام از دو جزء تشکیل شده: “جم” به معنای همزاد یا پادشاهی بزرگ، و “شید” به معنی درخشان (همچون خور+شید)، که جمشید یعنی پادشاهی درخشان و نورانی) همچنین نقل کردهاند در یکی از روزها جمشید با تخت زرینش عازم سفری در آسمان و به سوی خورشید شد. او پس از مراجعت به ایران مذهب را نوسازی نموده و روز مذکور را نوروز نامگذاری کرد.
پس از دوران پادشاهی جمشید، هر سال بر ارزش و گسترش نوروز در میان مردم و اشرافیان افزوده شد. به طوری که حتی در سلسله هخامنشیان و ساسانیان نوروز به عنوان یک مراسم جهان شمول و عام با عظمت و شکوه زیاد در بارگاه و دیوان پادشاهان و همچنین در منازل مردم سرزمین ایران برپا میشد. در خصوص این مراسم ارزشمند ملی و رسمی، افسانههای متعددی در ایران کهن ذکر شده است که از جمله آنها میتوان به اسطوره دلربای آفرینش اشاره کرد.
آیینهای نوروزی:
در حقیقت نوروز متشکل از مناسک و مناسبتها است. مراسم برپایی سال نو به همراه آیینهای نوروزی در کشور ایران بسیار مختلف بوده که در وهله اول با چهارشنبه سوری آغاز میشود. پس از اجرای مراسم چهارشنبه سوری که در شب چهارشنبه آخر سال صورت می گیرد، نوبت به آخرین پنجشنبه سال می رسد که در آن روز مردم بر سر مزار پیشینیان و گذشتگان خود رفته و با پرداخت صدقات و خیرات یاد آنها را زنده میکنند. سومین مراسمی که رواج بیشتری در مناطق خراسان جنوبی داشته مراسم الفه میباشد. این آیین در آرامگاهها، بر سر مزار و یا در مساجد انجام شده و در جهت گرامیداشت و خیرات به مردگان صورت میگیرد. در این رسم سفرهای برپا شده و در آن برخی از شیرینیهای محلی همچون قطاب، نان شیری و گعک با ظروف سبزههای به عمل آمده قرار میدهند.
از رسوم و مراسمات اصلی و دیرینه نوروز که در همه مناطق ایران فراگیر میباشد، میتوان به این دو مورد اشاره کرد:
✓ خانهتکانی
✓ افروختن آتش
با توجه به اینکه مردم کشور ایران از دیرباز اهمیت و ارزش زیادی برای پاکیزگی قائل بودند، به طوری که بخشی از فعالیتهای روزانه آنها به تمیز کردن منزل اختصاص داشت، این رویکرد مطلوب نیز برای آنها به عنوان یکی از آیینهای نوروزی تعیین شده و به آن پایبند بودند. از این رو آنها تا قبل از رسیدن به چهارشنبه سوری همه خانه و زندگی خود را به طور کامل پاکیزه کرده و حتی ظروف آسیب دیده همچون کوزهها را دور میریختند. در منابع تاریخی ذکر شده مردم کوزههای شکسته و فرسوده را با شدت به یکدیگر ضربه می زدند که در اثر این برخورد صدای مهیبی از شکسته شدن آنها برمیخاست. این آیین به عنوان خانه تکانی شهرت یافت. در عصر حاضر نیز نه تنها این رسم رنگ نباخته بلکه در نظر مردم ایران ارزش و اهمیت دوچندان یافته است. لذا هر ساله در روزهای اسفند ماه خانه تکانی را انجام میدهند.
روشن کردن آتش از جمله رسومی است که در بسیاری از کشورهای برپا کننده نوروز انجام میشود. به طوری که در کشور ایران، جمهوری آذربایجان و مناطقی از افغانستان این سنت در آخرین شب چهارشنبه سال برپا میشود. از این رو رویداد مذکور به چهارشنبه سوری شهرت یافته است. همچنین در مناطق کردستان در روز اول نوروز سنت آتش نوروزی صورت میگیرد. در کشور ترکمنستان نیز متداول است با روشن کردن آتش مردم از روی آن میپرند. علاوه بر این در سحرگاه نوروز برخی از پیروان زرتشتی در مناطق مختلف ایران همچون روستاهای یزد، پایبند به روشن کردن آتش را بر روی پشت بامها بوده و این سنت را اجرا میکنند. در کشور ایران در هنگام روشن کردن آتش و پریدن مردم از روی آن در چهارشنبه سوری، مرسوم است که این شعر را با خود زمزمه میکنند:
زردی من از تو، سرخی تو از من
سفرههای نوروزی:
در سرتاسر کشور پهناور ایران مرسوم است جهت لحظه تحویل سال نو و نوروز، سفره هفت سین را با آداب و مناسک خود پهن کرده و مهیا میکنند. این آیین در جمهوری آذربایجان و مناطقی از کشور افغانستان نیز اجرا میشود. در سفره هفت سین هفت ماده مشخص که نام آن با حرف سین آغاز شده، چیده میشود که شامل سیر، سنجد، سکه، سیب، سماق، سمنو و سرکه می باشد. البته قرار دادن هر کدام از اینها در سفره هفت سین مفهوم به خصوصی دارد. برای مثال سیب سمبلی از سلامت و زیبایی، سنجد علامتی از مهرورزی و علاقه و سکه نمادی از رونق و روزی در زندگی میباشد.
در شهر کابل و شهرهای مناطق شمالی کشور افغانستان، مرسوم است در سفره نوروزی هفت میوه قرار میدهند. از آن جمله میتوان به کشمش سبز و سرخ، چارمغز، بادام، پسته، زردآلو و سنجد اشاره کرد. همچنین در میان شیعیان پاکستان متداول است که سفره نوروزی را با استفاده از میوههای خشک شده چیدمان کنند. در عین حال برخی از اهالی ساکن در استان فارس سفره هفت میم را برای نوروز برپا کرده و در این میان زرتشتیان سفره هفتشین پهن میکنند. از آنجا که در میان ساکنان جمهوری آذربایجان بهای چندانی برای عدد ۷ قائل نیستند، لذا آنها در سفرههای نوروزی انواع مختلف آجیل قرار می دهند.
لباس نو و پاک نوروزی:
از جمله موارد واجب و غیرقابل اجتناب عید نوروز استحمام و پوشیدن لباسهای تمیز و حتی المقدور نو میباشد. در گذشته که خانههای مردم به حمام مجهز نبود، در یک الی دو روز مانده به نوروز آقایان و خانمها به حمامهای مردانه و زنانه رفته و استحمام مینمودند. از این رو آخرین روزهای سال به عنوان پر ازدحامترین روزهای گرمابهها شناخته میشد. در ایران باستان روشن کردن گرمابههای قدیمی با استفاده از چوب و هیزم صورت میگرفت. این کار در قسمت بیرونی گرمابه به نام گرخانه یا آتش خانه انجام شده و مخزن آب را بر روی دیگ های عظیم الجثهای قرار میدادند تا در اثر شعلههای هیزم داغ شود. از این رو متصدیان حمام درصدد بودند حجم زیادی از چوب و هیزم را برای ایام پایانی سال و نوروز ذخیره نمایند.
در ایران باستان هر قوم و ملیتی لباسهای مخصوص به خود داشتند که امروزه نیز در بسیاری از مناطق مختلف این سرزمین پهناور، همچنان مردم به این امر پایبند بوده و لباسهای محلی را به تن میکنند. در عین حال در قبایل و طایفههای مختلف هر کدام یک نوع کلاه با شکل خاص را بر سر میگذاشتند. در هنگام نوروز استفاده از لباس قومی در میان مردم رایج بوده و در برخی از بخشهای ایران مردها پارچهای را به عنوان عبا بر دوش خود قرار میدادند. حتی در عصر حاضر رئیس جمهور کشور افغانستان در مراسمات ملی و رسمی از این نوع عبا استفاده میکند. متاسفانه در دوره پهلوی اول با رویکرد غرب زدگی و پیروی از فرهنگ غرب، سعی داشتند تا لباسهای سنتی را به دیده تحقیر نگریسته و آنها را کنار بگذارند که خوشبختانه در این کار موفق نشدند. ولی در این میان استفاده از کت و شلوار برای آقایان مرسوم گردید.
در برخی از مناطق به قدری برای تهیه لباس نو جهت عید نوروز پایبند هستند که حتی در صورت نداشتن پول کافی، آن را از دیگران قرض کرده و برای فرزندان و اعضای خانواده لباس و کفش نو خریداری میکنند. چرا که ساکنین این مناطق معتقدند اگر سال نو و عید نوروز را با لباس تازه و نو همراه نکنند بسیاری از خیرات و برکات سال جدید شامل حالشان نمیشود.
غذاهای نوروزی:
در سدههای اخیر وضعیت درآمد و معاش بسیاری از مردم به گونهای بود که تنها یک بار در سال میتوانستند غذای مطلوب همچون پلو را تهیه کرده و آن را میل کنند. لذا این امر را به شب عید نوروز اختصاص می دادند. در چنین شب مهمی اکثریت مردم پلو یا چلو خورش را به عنوان غذا تدارک میدیدند. در عین حال بسیاری از افراد مقداری از پلوی شب عید را برای اشخاص نیازمند یا افراد مهم و سرشناس منطقه همچون سلمانی، حمامی، کدخدا و روحانی در ظرف جداگانهای چیدمان کرده و به او هدیه میدادند. این نوع اقدام تاثیر زیادی در روابط آنها به جا میگذاشت. حتی برخی از آنها همچون کدخدا و روحانی که پیشکشهای زیادی از غذا به آنها عطا میشد، به شیوههای مرسوم این غذاها را خشک می کردند که قابلیت نگهداری در مدت زمان بیشتری داشته و فاسد نشوند. لذا در ایام آتی از آن استفاده میکردند.
از جمله غذاهایی که جهت عید نوروز تهیه شده و یا در سفره هفت سین نیز جایگاه ویژهای دارد، سمنو بوده که در برخی مناطق به سمنک، سومنک، سوملک، سمنی، سمنه شناخته میشود. ماده اصلی تشکیل دهنده سمنو جوانه گندم میباشد. این غذا در اغلب مناطق و کشورهایی که مراسم نوروز را برپا میکنند، جایگاه ویژهای دارد. به طوری که آن را با مناسک ویژهای طبخ مینمایند. در برخی از مناطق ایران و یا کشورهای افغانستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان مرسوم است که زنان و دختران سمنو را به شکل گروهی و حتی در شبانگاه پخته و در این حین اشعار زیبایی نیز با یکدیگر همخوانی میکنند. از جمله سرودهایی که در هنگام پخت سمنو در افغانستان شهرت زیادی دارد، میتوان این تک بیت را نام برد که به دفعات آن را در کنار هم میخوانند:
سمنک در جوش ما کفچه زنیم دیگران در خواب ما دف چه زنیم
علاوه بر سمنو غذاهای دیگری نیز در هنگام نوروز رایج است. از آن میان میتوان به سبزی پلو با ماهی اشاره کرد که در شب اول عید طبخ میشود. همچنین استفاده از شیرینی نخودچی در بسیاری از مناطق رایج بوده و یا اینکه هر خانوار به تنهایی آن را در منزل تهیه میکنند. در عین حال در کشور افغانستان غذای سبزی چلو با ماهی، در تاجیکستان باج، در ترکمنستان نوروزبامه، در قزاقستان اویقی آشار و در بخارا نیز انواع سمبوسه برای نوروز تهیه میشود. با وجودی که جزئیات آیین نوروز در مناطق مختلف متفاوت است، ولی بسیاری از اصول آن همچون پخت غذاهای نوروزی و یا سفره نوروزی در میان همه آنها مشترک میباشد. همچنین ساکنان مناطق مختلفی از این کشورها در هنگام عید نوروز شیرینیهای ویژهای را تهیه کرده و به وسیله آن از میهمانان پذیرایی میکنند.
یکی از مراسماتی که با شروع نوروز و در طول ایام آن توسط مردم صورت میگیرد دید و بازدید یا عید دیدنی میباشد. این امر در بسیاری از کشورهای برگزار کننده آیین نوروز متداول است. حتی در این ایام بر سر مزار درگذشتگان حضور یافته و خاطره آنها را زنده میکنند. معمولاً روز اول نوروز با عید دیدنی از پدر و مادر و بزرگان خانواده و فامیل آغاز میشود. در سالهای اخیر در بسیاری از روستاها و شهرهای کوچک ایران، حضور بر سر مزار شهدا و دیدار از خانواده آنها نیز در روز اول نوروز مرسوم شده است.
طبیعتگردی:
با شروع ایام نوروز و آغاز فصل بهار بسیاری از مردان تمایل دارند تا اوقات بیشتری را در میان طبیعت سپری کنند. به طوری که روز سیزدهم فروردین روز طبیعت نامگذاری شده و تعطیل رسمی میباشد. در این روز مردم به همراه اعضای خانواده، دوستان و بستگان به اماکن طبیعی همچون پارکها، باغها، جنگلها و مناطق خارج از شهر رفته و با صرف غذا در این محلها از طبیعت لذت میبرند. این روز به سیزده بدر شهرت دارد. در این روز متداول است که مردم سبزه گره بزنند. در برخی از شهرهای غربی افغانستان همچون شهر هرات نیز مراسم سیزده به در اجرا میشود. با وجودی که در کشور افغانستان روز سیزدهم فروردین تعطیل رسمی نبوده ولی ساکنان آن منطقه برای حضور در طبیعت فعالیت و شغل و حرفه خود را در این روز تعطیل میکنند. علاوه بر این آنها نخستین چهارشنبه سال را با
مردم ایران در روز ۱۳ فروردین، به مکانهای طبیعی مانند پارکها، باغها، جنگلها و مناطق خارج از شهر میروند. این مراسم سیزدهبهدر نام دارد. از کارهای رایج در این جشن، گره زدن سبزه است. مراسم سیزدهبهدر در مناطق غربی افغانستان، از جمله شهر هرات نیز برگزار میشود. با وجودی که روز سیزدهم فروردین در کشور افغانستان جزو تعطیلات رسمی نیست، اما مردم این مناطق برای گردش در طبیعت، عملاً کسب و کار خود را تعطیل میکنند. مردم این منطقه، همچنین اولین چهارشنبه سال را نیز با گردش در طبیعت سپری میکنند.
در عین حال اهالی شهر کابل افغانستان در طی دو هفته آغازین سال جدید به همراه خانواده عازم مناطقی میشوند که گل ارغوان در آنجا رشد کرده و پرورش مییابد.
همچنین سنت دیگری از نوروز که در مناطق آسیای میانه و کشور تاجیکستان رایج است، آیین گل گردانی و بلبل خانی میباشد. در این مراسم عدهای افراد به عنوان گل گردان انتخاب شده و از مناطقی همچون دره، تپه و دامنه کوهها، گلهایی را می چینند. گل گردان ها ساکنین شهر و روستای خود را از پایان زمستان و شروع زیباترین فصل سال یعنی بهار و قدم گذاشتن به ایام کاشت بهاری و نوروز بشارت میدهند.
نوروزخوانی:
در ایران باستان شیوهای از آوازخوانی میان مردم مرسوم بوده که به نوروزخوانی، بهارخانی یا نوروزی شهرت داشته است. در عصر حاضر ساکنان استانهای گیلان و مازندران در شمال ایران همچنان به این آیین پایبند هستند.
برای انجام نوروزخوانی، در این مناطق افرادی که به عنوان نوروز خان شناخته میشوند تا قبل از شروع فصل بهار به شیوه دوره گرد به شهرها و روستاهای مختلف در آن منطقه رفته و ابیاتی را با مضمون ستایش بهار به همراه اشعار مذهبی میخوانند. اشعار مذکور معمولاً به زبانهای محلی همچون زبان طبری و یا زبان گیلکی یافت میشود.
با هیدرودرم، پاکسازی پوستت رو حرفهای و بیدردسر انجام بده
|
با آردن اکسپرتیج، روتین مراقبت از پوستت رو ساده و حرفهای کن
|
هر روزتان نوروز باد ان شاالله
درود نیاکان ما بر شما باد که به هویت و تاریخ و فرهنگ خودمان افتخار می کنید با سپاس
دوستی با مردم و ملت خیلی خوبه و به نفع همه هست نباید مردم رو از همه چیز زده و ناامید کرد