روز ملی شدن صنعت نفت ایران
وبسایت "فردای تازه" همان "تاروت رنگی" سابق می باشد.
روز ملی شدن صنعت نفت ایران
روز ملی شدن صنعت نفت ایران در تاریخ ۲۹ اسفند ۱۳۲۹ شمسی مصادف است. این روز به مناسبت تصویب قانون ملی شدن صنعت نفت توسط مجلس شورای ملی ایران و به پیشنهاد دکتر محمد مصدق انتخاب شده است. این اتفاق نقطهای عطف در تاریخ اقتصادی و سیاسی ایران محسوب میشود و باعث شد که کنترل و بهرهبرداری از منابع نفتی کشور به دست ایرانیان بازگردد.
مروری بر تاریخچه ملی شدن صنعت نفت
از جمله رویدادهای مهم و سرنوشت سازی که در تاریخ کشورمان مشاهده میشود، به تصویب رسیدن قانون ملی صنعت نفت ایران بود که در تاریخ ۲۹ اسفند سال ۱۳۲۹ شمسی، جهش عظیمی را از نظر سیاسی، اقتصادی و همچنین جنبشهای آزادیخواه مردم ایران جهت حفظ و بهرهمندی از ذخایر ملی سرزمینمان از دولتهای بیگانه صورت داد.
در موقعیتی که نخستین چاه نفت ایران در حدود یک سال پیش از به تصویب رسیدن قانون ملی شدن صنعت نفت، به دست یک شرکت انگلیسی در ناحیه ای از مسجد سلیمان در استان خوزستان حفر شد، حتی پادشاه و دولتمردان کشور ایران، هیچ شناخت و ادراکی نسبت به این ذخیره مهم و ارزشمند کشورمان نداشتند.
در این میان شرکت انگلیسی مذکور کاملاً آگاه بود که به چه سرمایه عظیم و ثروت گستردهای در ایران رسیده و سعی کرد فعالیتهای استعمارگونه خود را در کشورمان، با بستن قراردادهای سلطه جویانه در زمینه استخراج، تولید و فروش نفت خام ایران هدایت کند.
آنچه در تاریخ مشخص است همواره شرکتهای بیگانه مدتهای طولانی، ذخایر و سرمایههای ملی مردم ایران را چپاول کرده و دولتهای حاکم در آن زمان، هیچ گونه اقدام و کوششی جهت مطالبه کردن حق و حقوق مردم ایران نمیکردند.
به این ترتیب از جمله دولتمردان مهم و ارزشمندی که در پیشینه سیاسی و اقتصادی ایران، اقدام سرنوشت ساز و مهمی را در جهت حفظ منافع ملی کشور انجام داد، دکتر محمد مصدق بود.
زمانی که در شهریور ماه سال ۱۳۲۰ رضاخان پهلوی سرنگون شد، دکتر مصدق با شرکت در انتخابات دوره چهاردهم مجلس، توانست یکی از کرسیهای مجلس را در آن دوره به خود اختصاص دهد.
در آن هنگام موقعیت ایران در جهان به گونهای بود که برخی کشورها علی الخصوص روسیه، انگلیس و آمریکا سعی داشتند با ارائه پیشنهاد و توصیههایی به دولت وقت ایران، امتیاز نفت کشورمان را از آن خود کنند.
با توجه به اینکه کشور انگلستان مزیت کسب و فروش ذخایر نفت جنوب کشور را به دست آورده بود، عوامل مترصد فرصتی بودند که امتیاز ذخایر نفتی شمال کشور را دریافت کرده و آمریکاییها نیز سعی داشتند به نوعی امتیاز نفت را در ایران به خود اختصاص دهند.
دکتر مصدق که در راس گروهی ۱۶ نفره از نمایندگان مجلس چهاردهم فعالیت میکرد، در زمینه دادن امتیاز نفت به کشورهای بیگانه اعلام کرد:
«به بهانه اینکه به یک کشور نفت داده شده است، نباید به هیچ کشور دیگری امتیاز داد. چرا که این دور باطل تمامی نخواهد داشت.»
او در سالها اقدامات گسترده و مبارزاتی که در جهت ملی کردن صنعت نفت داشته، به دفعات اذعان داشت، لازم است مردم ایران خودشان ذخایر نفتی کشور را به تسلط درآورده و از آنها بهرهمند شوند.
از جمله راهکارهایی که دکتر مصدق جهت مخالفت با اقدامات کشور شوروی جهت اخذ امتیاز نفت شمال ایران انجام داد، به تصویب رساندن قانونی در مجلس چهاردهم بود که به موجب آن دولت ایران از هرگونه صحبت و گفتگو در خصوص امتیاز نفت، تا هنگامی که عوامل نیروهای بیگانه در ایران حضور داشته باشند، ممنوع شد.
جریان ملی شدن صنعت نفت در موقعیتی انجام شد که کشور ایران در جایگاه بزرگترین دارنده نفت خام خاورمیانه بوده و بعد از کشورهای آمریکا، ونزوئلا و شوروی سابق، در رتبه چهارم تولید کننده با اعتبار نفت خام دنیا به شمار میآمد.
در آن زمان مجموع تولیدات نفت خام ایران به اندازه ۳۲ میلیون تن در سال بوده که با توجه به تولید سالیانه نفت خام خاورمیانه در حدود ۹۰ میلیون تن، این استخراج یک سوم نفت خام خاورمیانه را در بر میگرفت. از طرفی در آن شرایط کشور ایران، به میزان ۹۰ درصد نفت خام کشورهای اروپای غربی را در آن زمان تهیه میکرد.
به علت اقدامات گسترده دکتر مصدق جهت حفظ و مراقبت از سرمایهها و ذخایر کشور از چپاول کشورهای بیگانه، دولت پهلوی سعی کرد تا مانع از ورود دکتر مصدق به دوره پانزدهم مجلس شورای ملی گردد.
در این هنگام مزدوران دولت انگلیس در ایران در تلاش بودند که قرارداد سال ۱۹۳۳ میلادی مربوط به زمان رضا شاه را به واسطه دولت ساعد مراغهای و تصویب مجلس به اجرا درآورند. لاکن به علت جو حاکم بر جامعه و مخالفت با این موضوع، انگلستان موفق به انجام مقصود خود نشده و دوره مجلس پانزدهم به پایان رسید.
از این رو به علت عدم رضایت دولتمردان انگلستان از جریان ملی شدن صنعت نفت، سعی داشتند دسیسههایی را جهت خاموشی و متوقف کردن حق خواهی ملت ایران انجام دهند. از آنجا که شرکت نفت انگلیس سالها ذخایر نفتی ایران را چپاول کرده و به سرمایه و ثروت عظیمی دست یافته بود، لذا طبیعی بود که با تصویب این قانون، تا حد زیادی منافع استعماری او در ایران به خطر میافتاد.
بعد از شهریور ماه سال ۱۳۲۰، به علت اوج گرفتن مقابلات و اعتراضات مردم به دولت حاکم و همچنین شرایط قرارداد نفتی، موجب شد جریانات سیاسی شدت یابد. لذا دکتر مصدق در فضای مجلس و همچنین بیرون از مجلس، با فعالیتهای گسترده و موثر، موجب شهرت «نهضت ملی شدن نفت» در میان مردم گردیده و آن را رهبری میکرد.
در جریان انتخابات دوره شانزدهم مجلس شورای ملی، با وجود همه فتنهها و دسیسههایی که محمدرضا شاه و درباریان در جهت ممانعت از ورود مصدق به مجلس انجام دادند، ولی باز هم مصدق توانست با کسب آراء لازم به مجلس راه یابد.
در دوره مذکور پیشنهاد ملی شدن صنعت نفت با هدایت مصدق در مجلس به تصویب رسید. در حقیقت قانون ملی شدن صنعت نفت طرحی بود که کلیه اعضای کمیسیون نفت در مجلس شورای ملی ایران آن را امضاء کرده و در تاریخ ۱۷ اسفند ماه سال ۱۳۲۹ در صحن مجلس مطرح شد.
در تاریخ یکم تیر ماه سال ۱۳۲۹ کمیسیون مجلس در شانزدهمین دوره مجلس شورای ملی ایران به منظور پرداختن به لایحه نفت (معروف به لایحه گس-گلشائیان) دایر گردید. لذا کمیسیون مذکور، طرح ملی شدن صنعت نفت را در اسفند سال ۱۳۲۹ به مجلس تقدیم کرد.
در نهایت با اقدامات و فعالیتهای مداوم و گسترده دکتر مصدق و یارانش، در تاریخ ۲۴ اسفند ماه سال ۱۳۲۹ ماده واحده ملی شدن صنعت نفت در مجلس شورای ملی طرح شده و در روز ۲۹ اسفند همان سال تصویب گردید.
در قسمتی از پیشنهاد مصوبه ملی شدن صنعت نفت، چنین متنی مشاهده میشود:
«به نام سعادت ملت ایران و بهمنظور کمک به تأمین صلح جهانی، امضاکنندگان ذیل پیشنهاد مینمائیم که صنعت نفت ایران در تمام مناطق کشور بدون استثنا ملی اعلام شود. یعنی تمام عملیات اکتشاف، استخراج و بهرهبرداری در دست دولت قرار گیرد.»
در ادامه در تاریخ ۲۹ اسفند سال ۱۳۲۹ این پیشنهاد در مجلس سنا به تصویب رسیده و به قانون بدل شد.
مراسم و مناسبت ها روز ملی شدن صنعت نفت ایران
روز ملی شدن صنعت نفت ایران، که هر ساله در ۲۹ اسفند ماه جشن گرفته میشود، فرصتی برای یادآوری اهمیت استقلال اقتصادی و تاریخ سیاسی کشور است. این روز با برنامهها و فعالیتهای مختلفی در سراسر ایران گرامی داشته میشود:
مراسم رسمی و سخنرانیها:
مقامات دولتی و سیاسی در مراسمهای رسمی شرکت میکنند و درباره اهمیت صنعت نفت و تاریخ ملی شدن آن سخنرانی میکنند. این سخنرانیها معمولاً به تبیین نقش صنعت نفت در اقتصاد ملی و تأکید بر سیاستهای استقلالطلبانه میپردازند.
برنامههای آموزشی:
مدارس و دانشگاهها برنامههای آموزشی و کارگاههایی را برگزار میکنند تا دانش آموزان و دانشجویان را با تاریخچه صنعت نفت و اهمیت آن در توسعه کشور آشنا سازند.
مستندات و برنامههای تلویزیونی:
رسانههای ملی فیلمها و مستنداتی درباره تاریخ صنعت نفت ایران و پیامدهای ملی شدن آن پخش میکنند. این برنامهها به تحلیل و بررسی دوران مصدق و تأثیرات بلندمدت ملی شدن نفت میپردازند.
نمایشگاهها و بازدیدها:
نمایشگاههایی با موضوع صنعت نفت و تکنولوژیهای مرتبط با آن در مکانهای عمومی و موزهها برپا میشود. گاهی اوقات، بازدیدهایی برای عموم مردم از تأسیسات نفتی و پالایشگاهها نیز ترتیب داده میشود.
تقدیر از کارکنان صنعت نفت:
در این روز از تلاشها و خدمات کارکنان صنعت نفت تقدیر به عمل میآید و از بازنشستگان این صنعت نیز تجلیل میشود.
این روز به عنوان یک مناسبت ملی، فرصتی برای تأکید بر خودکفایی و توسعه پایدار ایران فراهم میآورد و نقش مهمی در تقویت هویت ملی و خودباوری اقتصادی دارد.
با هیدرودرم، پاکسازی پوستت رو حرفهای و بیدردسر انجام بده
|
با آردن اکسپرتیج، روتین مراقبت از پوستت رو ساده و حرفهای کن
|
