روز ملی خلیج همیشه فارس

روز ملی خلیج فارس

روز ملی خلیج فارس در ایران هر ساله در تاریخ ۱۰ اردیبهشت ماه جشن گرفته می‌شود. این روز به مناسبت بزرگداشت نام تاریخی خلیج فارس و هویت فرهنگی و تاریخی آن در مقابل تلاش‌هایی برای تغییر نام این پهنه آبی انتخاب شده است. تاریخ ۱۰ اردیبهشت مصادف است با روزی که ناوگان پرتغالی در سال ۱۶۲۲ میلادی توسط نیروهای ایرانی از جزیره هرمز بیرون رانده شدند، که این رویداد به عنوان نماد مقاومت دریایی ایران در برابر تجاوز خارجی تلقی می‌شود. این روز فرصتی است برای گرامیداشت اهمیت تاریخی و جغرافیایی خلیج فارس و تأکید بر هویت ملی ایرانیان.

نام‌گذاری خلیج فارس

در قدیمی‌ترین اسناد تاریخی که مربوط به کتیبه‌های عاشوری می‌باشد، خلیج فارس به نام نارمرتو درج شده که به مفهوم دریای تلخ می‌باشد. این نام اشاره به غلظت زیاد نمک در آب‌های این خلیج دارد. همچنین کتیبه‌ای از داریوش بزرگ در تنگه هرمز کشف شده که بر روی آن با زبان فارسی باستان این عبارت حکاکی شده است: دریایی که از پارس می‌رود.” در دوره ساسانیان خلیج فارس به دریای پارس خوانده می‌شد.

یکی از تاریخ نگاران یونانی که دوران حیات او به قرن دوم میلادی باز می گردد، در پژوهش‌هایی که درج نموده خلیج فارس را با نام پرسیکوس آورده که به مفهوم خلیج پارس می‌باشد. در عین حال جغرافی دان دیگری از کشور یونان به نام استرابن که در قرن اول میلادی زندگی می‌کرد، خلیج فارس را با همین واژه یاد کرده است.

علاوه بر این موارد در کتاب‌های لاتین مربوط به قرون وسطی، خلیج فارس با عبارت پرسیکوس سینوس یا پرسیکوم ماره آمده است. در سایر زبان‌هایی که در نقاط مختلف جهان رایج بوده نیز از لفظ پرسیکوس با تغییرات کوچکی جهت اشاره به خلیج فارس استفاده می‌شده است.

در طول تاریخ همه حکما و اندیشمندان مسلمان که در اقوام و نژادهای مختلف از جمله عرب، ایرانی و سایر ملیت ها بودند، در کتب تاریخ و جغرافیا خلیج فارس را با عنوان بحرفارس، البحرالفارسی یا خلیج‌فارس آورده‌اند.

یکی از مورخان و جغرافیدانان عرب به نام مسعودی که در قرن چهارم هجری زندگی می‌کرد، در سفری که از شهر بغداد به خلیج فارس آمده و پس از آن روانه کرمان، ورارود (ماوراءالنهر) و چین رفت، در سفرنامه خود این گونه از خلیج فارس یاد کرده است: “دریای عمان دنباله‌ی بحر فارس است.”

در عین حال جغرافیدان دیگری از کشور ایران به نام اصطخری مربوط به قرن چهارم هجری و ابن‌حوقل بغدادی هر دو متفق القول در نوشته‌ها و مستندات خود خلیج فارس را با واژه “بحر فارس” درج کرده‌اند.

پیشینه‌ی دریانوردی

اقوام و تمدن‌های مختلف از ایران باستان و گذشته‌های بسیار دور در خلیج فارس به دریانوردی می‌پرداختند که قدمت آن حداقل به دو هزار سال پیش از میلاد مسیح می‌رسد.

در این میان ساکنان تمدن های سومر، آکاد، عیلام، همواره بین میان‌رودان(بین‌النهرین) و موهنجودارو در دره‌ی سند، از این مسیر دریایی گذر کرده و حتی راهی جهت انجام معاملات و کارهای تجاری بوده است.

تحقیقات و بررسی‌هایی که در دهه‌های فعلی انجام گردیده، مبین آن است که عده‌ای از مردم آریایی که در مناطق ساحلی دریای مدیترانه در قسمت هایی همچون لبنان، سوریه و فلسطین زندگی کرده و به فینیقی‌ها شهرت داشتند، در ابتدا در جزایر موجود در خلیج فارس سکونت کرده و حتی در نواحی اطراف این خلیج ساکن شده و به دریانوردی می‌پرداختند.

زمانی که سلسله هخامنشی در ایران به حکومت رسید، پادشاه این سلسله به نام داریوش اول، جهت اکتشاف مناطق جدید سعی کرد تا از دریانوردان ماهر و توانمند ایرانی، فینیقی و ساتراپ‌های یونانی نشین تحت سلطه پادشاهی پارس بخواهد که جهت یافتن مناطق جدیدی در آسیا و سایر سرزمین‌ها به دریا نوردی پرداخته و به سرزمین های تحت سلطه حکومت ایران بیفزایند.