روز بزرگداشت محمد بن زکریای رازی
وبسایت "فردای تازه" همان "تاروت رنگی" سابق می باشد.
محمد بن زکریای رازی
محمد بن زکریای رازی یکی از بزرگترین دانشمندان و پزشکان ایرانی در دوره اسلامی است که در حدود سال ۸۵۴ میلادی در شهر ری، ایران متولد شده است. رازی به دلیل کشفها و نوآوریهایش در علم پزشکی، شیمی و فلسفه شهرت دارد و به عنوان یکی از پیشگامان علم پزشکی در جهان شناخته شده است.
زندگینامه محمد بن زکریای رازی
محمد زکریای رازی در سال ۲۵۱ هجری قمری یا به عبارتی سال ۳۱۳ هجری شمسی متولد شد. او یکی از برجستهترین پزشکان، فلاسفه و شیمیدان ایرانی است که تالیفات و دستاوردهای چشمگیری در حیطه علوم پزشکی شیمی و فلسفه به جا گذاشته و شهرت جهانی به سبب کشف الکل و جوهر گوگرد (اسید سولفوریک) یافته است.
پس از متولد شدن نام او را محمد نهاده و کنیهاش ابوبکر است. با وجودی که ابوبکر از جمله اسما بوده و کنیه محسوب نمیشود. پدر او زکریا نام داشت. بسیاری از تاریخ نگاران شرقی در کتابهای شان او را با عنوان محمد بن زکریای رازی میشناختند. ولی اکثریت قریب به اتفاق حکمای اروپا و مورخان غربی در تألیفات خود او را به نام های رازس Rhazes=razes و الرازی Al-Razi معرفی کردهاند.
دانشمند ایرانی ابوریحان بیرونی تولد رازی را در ماه شعبان سال ۲۵۱ هجری قمری مصادف با سال ۸۶۵ میلادی در شهرری درج کرده است. به طوری که او سنین کودکی، نوجوانی و جوانیاش را در همین شهر سپری کرده است.
معروف بوده که محمد بن زکریا در دوران جوانی ساز عود نواخته و در برخی اوقات اشعاری نیز سروده است. پس از چندی او به حرفه زرگری و در ادامه به کیمیاگری وارد شد. قابل ذکر است محمد بن زکریا در میانسالی پزشکی و دانش طبزا فرا گرفت. ابوریحان بیرونی بیان داشته او در وهله نخست در کسوت کیمیاگری مشغول به کار بوده و هنگامی که در این فعالیتها در اثر مداومت کار با مواد تند و فعال شیمیایی، چشم از دچار آسیب و جراحت شد با هدف معالجه چشم به علم پزشکی وارد گردید.
بسیاری از تاریخ نویسان اسلامی بیان داشتند، زکریای رازی علوم پزشکی را در بیمارستان بغداد فرا گرفت. در آن دوران شهر بغداد به عنوان محل مهم جهت تمرکز فعالیتهای علمی بوده که پس از دانشگاه جندی شاپور مقام دوم را داشته است. از این رو رازی جهت یادگیری علوم به شهر بغداد عازم شد. مدت زمان سکونت او در بغداد در تاریخ مشخص نشده و معلوم نیست. ولی در آنجا علم طب را فرا گرفته و پس از آن مسئولیت ریاست بیمارستان معتضدی را عهدهدار شد.
هنگامی که خلیفه عباسی به نام معتضد داد فانی را وداع گفت، زکریای رازی به شهرری مراجعت کرده و جایگاه ریاست بیمارستان وی را بر عهده گرفت. او تا آخرین سالهای حیات خود در همان شهر به معالجه بیماران میپرداخت. در تاریخ آمده رازی در سالهای پایانی عمرش، نور چشمانش را از دست داده و نابینا شد. در اسناد تاریخی دلایل متعددی در خصوص نابینا شدن او ذکر شده است. به طوری که ابوریحان بیرونی عامل کور شدن او را فعالیت پیوسته با مواد شیمیایی همچون بخار جیوه دانسته است. به نظر می رسد زکریای رازی در روزهای پیرامون پنجم شعبان سال ۳۱۳ هجری قمری در ری در گذشته است. هنوز مدفن اصلی زکریای رازی مبهم بوده و اطلاعاتی از آن در دست نیست.
جورج سارتن پدر تاریخ علم بیان داشته، محمد بن زکریای رازی از بزرگترین پزشکان اسلامی و قرون وسطی محسوب میشود.
با توجه به اینکه در آن زمان متداول بود علما و دانشمندان کتب خود را به زبان عربی مینگاشتند، لذا محمد ابن زکریای رازی نیز به همین ترتیب تالیفات خود را به زبان عربی نوشته است. لذا اروپاییان به او لقب جالینوس عرب داده اند.
اثار محمد بن زکریای رازی
محمد بن زکریای رازی یکی از تاثیرگذارترین دانشمندان در تاریخ علم است، و آثار او در زمینههای مختلفی از جمله پزشکی، شیمی، و فلسفه گسترده است. در ادامه به برخی از مهمترین آثار او اشاره میکنیم:
الحاوی فی الطب (الجامع): این کتاب یکی از معروفترین و جامعترین آثار رازی در زمینه پزشکی است که به صورت مجموعهای از یادداشتها، مقالات و تجربیات بالینی او در طول دوران کاریاش تدوین شده است. الحاوی شامل دانش و تجربیات پزشکان پیشین و همعصر رازی نیز میباشد و به عنوان یکی از اساسیترین متون آموزشی پزشکی در دوران قرون وسطی به شمار میرود.
کتاب الفصول (قانون الطب): این اثر به بررسی موضوعات و مسائل مختلف پزشکی پرداخته و به عنوان متن درسی در مدارس پزشکی به کار رفته است.
کتاب المنصوری (فی الطب): نام این کتاب از منصور بن اسحاق، حاکم خراسان، گرفته شده که رازی آن را به او تقدیم کرده است. در این کتاب، رازی برخی از نظریات و مفاهیم پایهای پزشکی را شرح داده است.
کتاب الجدری والحصبه: این کتاب به بررسی بیماریهای آبله و سرخک میپردازد و رازی در آن تفاوتهای این دو بیماری را تشریح کرده است، که نشاندهنده دقت نظر و تحلیل بالینی او است.
کتاب الشخوخه: به معنی کتاب پیری، که در آن رازی به بررسی علل، علائم و درمانهای مرتبط با پیری پرداخته است.
سِرّ الأسرار (سِرّ الخلیقه و صناعه الطبیعه): این کتاب در مورد مباحث فلسفی و نظریههای علمی است و به بررسی موضوعاتی چون خلقت و طبیعت میپردازد.
الطب الروحانی: در این اثر، رازی به ارتباط بین جسم و روح و تأثیر آنها بر سلامتی میپردازد.
الأسرار الخمسه: کتابی است که به پنج اساس در طب اشاره دارد و شامل تجزیه و تحلیلهای عمیقی از اصول پزشکی است.
رازی نه تنها به دلیل تجربیات و تحقیقات خود در زمینه پزشکی شهرت دارد، بلکه به خاطر رویکرد علمی و منطقیاش به مسائل مختلف علمی و فلسفی نیز مورد تقدیر است. او با نوآوریها و دیدگاههای پیشروانهاش، جایگاه مهمی در تاریخ علم به خود اختصاص داده است.
تاریخچه داروسازی
به جرات میتوان گفت داروسازی از نخستین علوم و دانشهای بشر در طول تاریخ میباشد. در وهله نخست داروسازی منفک و مجزا از طبابت و پزشکی نبود. ولی با رشد و ارتقاء دانش در سطح جهان و تخصصی شدن رشتههای علمی، رفته رفته داروسازی از علم پزشکی تفکیک یافته و در جایگاه یک رشته مجزا و مستقل به فعالیت خود ادامه داد.
قابل ذکر است در کشور ایران پیشینه داروسازی به بنیانگذاری دانشگاه جندی شاپور در دوران سلسله ساسانیان باز میگردد. پس از گسترش اسلام در سطح جهان، رشته داروسازی در مناطق تحت سیطره حاکمیت اسلامی رشد و پیشرفت چشمگیری داشته است.
به طوری که ابوبکر محمد بن زکریای رازی از برجستهترین و نامدارترین داروسازان در دورههای اسلامی بوده است. او در سال ۲۵۱ هجری قمری در شهرری به دنیا آمد.
زکریای رازی افزون بر مهارت در رشتههای پزشکی و داروسازی در سایر علوم همچون شیمی، فلسفه، ستاره شناسی و ریاضیات نیز تبحر بسیار داشته و تالیفات گستردهای در این زمینه به جا گذاشت.
در برخی از روایات تاریخی تعداد تالیفات زکریای رازی را بالغ بر ۲۰۰ عنوان ذکر کردهاند. در این میان ارزندهترین و مهمترین کتاب رازی در حیطه پزشکی کتاب «الحاوی فی الطب» میباشد.
با توجه به اینکه رازی در دوران حیات خود کتب متعددی در زمینه داروسازی انجام داده لذا معمولاً او در جایگاه یک داروساز شناخته میشود. همچنین زکریای رازی از بنیانگذاران بیمارستانهایی در شهرری و بغداد نیز بوده است.
زکریای رازی اساس و بنیانهای مهمی را در زمینه داروشناسی و داروسازی عصر حاضر ایجاد نمود. بدین ترتیب به علت اقدامات و دستاوردهای دارویی و کشفیات او در حیطه داروسازی او را در جایگاه پزشک داروساز میشناسند.
از آنجا که رازی در دوران حیات خود آثار مهم بنیادی ارزشمند و دستاوردهای زیادی را داشته است، لذا در تقویم رسمی کشور ایران روز تولد او به عنوان روز داروساز نامگذاری شد. این روز واقع در پنجم شهریور ماه میباشد.۱
با هیدرودرم، پاکسازی پوستت رو حرفهای و بیدردسر انجام بده
|
با آردن اکسپرتیج، روتین مراقبت از پوستت رو ساده و حرفهای کن
|
