بیوگرافی و زندگینامه ثریا قاسمی

بیوگرافی ثریا قاسمی

یکی از هنرپیشگان پیشکسوت و محبوب ایرانی مولود ملا قاسم مشهور به ثریا قاسمی است که در بیست و پنجم آذر ماه سال ۱۳۱۹ متولد شد. او در سال‌های نخست دهه ۱۳۴۰ فعالیت خود را در زمینه بازیگری آغاز کرده و از هنرپیشگان پرکار عرصه سینما و تلویزیون بوده است.

در سال ۱۳۷۹ او به جهت هنرنمایی در فیلم سینمایی مارال توانست جایزه تندیس سیمرغ بلورین برترین هنرپیشه زن جشنواره بین المللی فیلم فجر را به خود اختصاص دهد. در عین حال در سال ۱۳۹۵ او به جهت ایفای نقش در فیلم سینمایی ویلایی‌ها، جایزه سیمرغ بلورین برترین هنرپیشه نقش مکمل را در جشنواره بین المللی فجر حاصل نمود.

خلاصه زندگینامه

نام هنگام تولد: مولود ملاقاسم

تاریخ تولد: ۲۵ آذر ۱۳۱۹ ‏(۸۵ سال)

محل تولد: تهران، ایران

پیشه: بازیگر

سال‌های فعالیت: دههٔ ۱۳۴۰- تا کنون

همسر: رحیم برفراز

فرزندان: ۳

والدین: حمیده خیرآبادی (مادر)

زندگینامه

زندگی شخصی و خانواده:

اسم شناسنامه‌ای این هنرمند مولود ملا قاسم بوده و تنها فرزند علی ملاقاسم و حمیده خیرآبادی به شمار می‌رود. اصلیت او از جانب خانواده مادری به شهر رشت باز می‌گردد. مادر ثریا قاسمی به نام حمیده خیرآبادی که به نادره شهرت داشت، یکی از بازیگران نام آور سینما و تلویزیون ایران بود که لقب مادر سینمای ایران را به او اعطا کردند.

با توجه به اینکه والدین ثریا قاسمی در سال‌های کودکی او از یکدیگر متارکه کردند، او برخی اوقات در منزل مادر و گاهی نیز در منزل پدرش سکونت می‌کرد.

تحصیلات:

این هنرپیشه تحصیلات خود را تا مقطع متوسطه انجام داده و دارای مدرک تحصیلی دیپلم است.

ازدواج

در سال ۱۳۴۹ که ثریا قاسمی در سن ۳۰ سالگی بود، با مردی به نام رحیم برفراز ازدواج کرده و زندگی مشترکش را آغاز کرد. حاصل این پیوند سه فرزند است که دختری به اسم بنفشه و دو پسر به اسامی بابک و بهروز می‌باشد.

مادر بازیگر:

ثریا قاسمی در یکی از گفتگوها در خصوص مادرش حمیده خیرآبادی این چنین بیان کرده است: مادر من در تمام اوقات زندگی خود مشغول به کار بوده و یا به فیلم‌هایش پرداخته و یا در عرصه تئاتر فعالیت می‌کرد. واقعیت این است که او زندگی عادی نداشت و من مجبور بودم کنار مادربزرگم بمانم. حالا که به این سن رسیده‌ام، می‌فهمم که همه چیز کار نیست و این شیوه زندگی درست نبوده. ولی با همه این تفاسیر مادرم با کارهای هنری خود، دینش را به مردم و جامعه پس داد.

لعیا زنگنه به عنوان فرزند:

با توجه به اینکه ثریا قاسمی و لعیا زنگنه در چند فیلم و اثر هنری در کنار یکدیگر هم‌بازی بوده و از نظر چهره نیز به یکدیگر شباهت دارند، مطالبی در شبکه‌های مجازی منتشر شد که لعیا زنگنه فرزند ثریا قاسمی است. ولی این موضوع صحت نداشت.

زندگی هنری

شروع فعالیت هنری:

ثریا قاسمی در وهله اول با انجام گویندگی ارتش شاهنشاهی به فعالیت هنری پرداخته و سپس به عرصه هنرپیشگی وارد شد.

هنگامی که او ۲۱ سال داشت، در سال ۱۳۴۰ در آزمونی که ارتش جهت گویندگی رادیو ارتش برگزار کرده بود شرکت کرده و پس از قبولی در آن، کار خود را در رادیو آغاز کرد. در حقیقت نخستین فعالیت حرفه‌ای ثریا قاسمی گویندگی رادیو بوده است.

این هنرپیشه در ادامه گویندگی رادیو در همان سال، در کنار هوشنگ لطیف به فعالیت دوبله پرداخته و در عین حال در مجموعه‌ پرطرفداری به نام بالاتر از خطر صداگذاری کرد. او فعالیت خود را به گویندگی و صداگذاری محدود نکرده و سپس به عرصه تئاتر روی آورد. به طوری که با ایفای نقش در نمایش‌هایی همچون آنتیگون و از پشت شیشه‌ها به کارگردانی رکن الدین خسروی و آندورا ساخته حمید سمندریان بر روی صحنه هنرنمایی کرد.

ثریا قاسمی که در سال ۱۳۵۱ در سن ۳۲ سالگی بود، پیشنهاد بازی در فیلم سینمایی آرامش در حضور دیگران را دریافت کرده و در برابر دوربین بازی کرد.‌

اولین سریال:

در ادامه این هنرمند پرآوازه کشورمان در سال ۱۳۵۲ توانست با نقش پردازی در مجموعه قصه عشق در قاب تلویزیون حاضر شود. به طوری که تا سال ۱۳۵۷ و پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، حضور در چهار سریال تلویزیونی و دو فیلم سینمایی را در کارنامه هنری خود به ثبت رساند.

از جمله مجموعه‌های تلویزیونی ایرانی که ثریا قاسمی در سال‌های نخست فعالیت حرفه ای خود در آن بازی کرد، سریال پیوند به کارگردانی نصرت کریمی بوده است.

اولین سریال بعد از انقلاب:

پس از انقلاب مردمی و استقرار نظام جمهوری اسلامی در کشورمان، این هنرپیشه به مدت ۸ سال از فضای هنری فاصله گرفت. ولی در سال ۱۳۶۵ که ۴۶ سال داشت، با بازی در فیلم خانه ابری و یک سال پس از آن با مجموعه تلویزیونی پربیننده گرگ‌ها ساخته داوود میرباقری شروع دوباره‌ای در حوزه بازیگری داشته و فعالیت خود را در تلویزیون از سر گرفت.

ثریا قاسمی در طول فعالیت حرفه‌ای خود، آثار زیبا و ارزشمند متعددی در عرصه تلویزیون انجام داده است که از برجسته‌ترین آنها می‌توان مجموعه در پناه تو ساخته حمید لبخنده در دهه ۷۰ و سریال شب دهم به کارگردانی حسن فتحی در دهه ۸۰ نام برد.

مجری گری و دوبلوری:

این هنرمند پیشکسوت ایرانی در سال‌های نخست دهه ۷۰ در تعدادی از برنامه‌های تلویزیونی در جایگاه مجری همکاری کرده و به دکلمه و به خوانی سروده‌های برخی از شعرای کلاسیک ایران پرداخت.

با توجه به اینکه ثریا قاسمی صداپیشگی بسیاری از مجموعه‌های تلویزیونی را نیز عهده‌دار بود، در میان این سریال‌ها می‌توان به مجموعه آمریکایی بالاتر از خطر اشاره کرد که در سال‌های پیش از پیروزی انقلاب از تلویزیون ملی ایران به نمایش درآمد. در عین حال دو مجموعه ژاپنی که در دهه‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ از تلویزیون به روی آنتن رفت، سریال سال‌های دور از خانه که شخصیت اصلی آن اوشین بوده و مجموعه داستان زندگی که نقش اول آن دختری به نام هانیکو بوده است و ثریا قاسمی به عنوان دوبلور در آن همکاری کرد. این مجموعه ها از کارهای پر بیننده تلویزیون محسوب می‌شدند.

فعالیت سینمایی:

قسمت اعظم تجربه‌های ثریا قاسمی در عرصه سینما در دهه ۱۳۸۰ صورت گرفت.

او علاوه بر بازی در فیلم کوتاه تلفن، با عهده‌دار شدن یکی از شخصیت‌های اول فیلم سینمایی آرامش در حضور دیگران به کارگردانی ناصر تقوایی، در سینما هنرنمایی کرده و بازی ارزنده و درخشانی را از خود به نمایش گذاشت. به طوری که حتی با سپری شدن سال‌های زیاد، همچنان بسیاری از مخاطبان او را با نخستین فیلم بلندش یاد می‌کنند. این فیلم پس از گذشت ۴ سال از تولید، موفق به کسب مجوز اکران شد. ولی در عین حال ثریا قاسمی پس از آن، اغلب فعالیت‌های اصلی خود را به عرصه رادیو و تئاتر معطوف کرد.

با وجودی که نخستین فیلم ناصر تقوایی سود و درآمد چندانی از گیشه‌های سینما حاصل نکرد، ولی دیدگاه تازه و متمایزی نسبت به وجهه و شخصیت زن در جامعه ارائه کرد. ثریا قاسمی کاملاً عکس فعالیت‌های مادرش حمیده خیرآبادی، بازی در فیلم‌های اندکی را بر عهده گرفته و اغلب فعالیت‌های او در عرصه سینما در دهه ۱۳۸۰ صورت گرفت.

هنگامی که این هنرپیشه پیشکسوت و کارآزموده عرصه سینما، تئاتر، رادیو و تلویزیون کشورمان به جهت بازی در فیلم سینمایی مارال، توانست جایزه تندیس سیمرغ بلورین بهترین هنرپیشه نقش اول زن در نوزدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر را در سال ۱۳۷۹ به خود اختصاص دهد، پیشنهادات زیادی جهت هنرنمایی در شخصیت‌های متفاوت برای او فراهم شد. به طوری که می‌توان به ایفای نقش در فیلم سینمایی شام آخر و دختر شیرینی فروش اشاره کرد. به طوری که حتی هنرنمایی مختصر او در فیلم شام آخر، منجر به کسب جایزه برترین هنرپیشه نقش مکمل زن از جشن خانه سینما گردید.

او پس از حضور در فیلم سینمایی دختر شیرینی فروش، در فیلم‌های طنز و کمدی هنرنمایی کرد. همچنین او در برخی تله تئاتر‌ها همچون به سوی دمشق به کارگردانی حمید سمندریان، نکراسوف ساخته محمد رحمانیان و نمایش به سوی کعبه اثری از تاجبخش فناییان نقش پردازی کرده و مورد توجه قرار گرفت.

ثریا قاسمی موفق شد در سی و پنجمین دوره جشنواره بین المللی فیلم فجر به جهت ایفای نقش در فیلم سینمایی ویلایی‌ها، جایزه تندیس سیمرغ بلورین برترین هنرپیشه نقش مکمل زن را برای خود به ارمغان آورد.

فیلم‌شناسی

سینمایی:

مجموعه تلویزیونی:

دوبله:

جوایز و افتخارات

مصاحبه

در اینجا گفتگویی که با هنرپیشه پیشکسوت کشورمان ثریا قاسمی، در خصوص شرایط فعلی هنرپیشگی و جریان فعالیت حرفه‌ای او صورت گرفته به همراه خاطرات مربوط به سریال در پناه تو را برایتان رج می‌کنیم.

حضور در نقش انواع و اقسام مادران شیک، مدرن و سنتی ایران در طی سالهای حرفه‌ای برایتان چه جذابیت هایی داشته است؟

من به عنوان یک هنرپیشه حرفه‌ای فعالیت می‌کنم. لذا شخصیت‌های متعددی که به من ارائه می‌شود، پس از خواندن هر کدام از فیلمنامه‌ها و در نظر گرفتن نقش‌ها، چنانچه مطلوب و مناسب باشد، می پذیرم.

اگر به انتخاب خودتان باشد، بیشتر دوست دارید نقش چه مادرانی را بازی کنید؟

تفاوت چندانی برایم ندارد. در انتخاب کار، داستان مطلوب و رویکردهای نقش‌هایی که بر عهده می‌گیرم، اهمیت دارد. ما هنرپیشگان به ندرت حق انتخاب داشته و در اغلب موارد انتخاب می‌شویم. در عین حال شرایط بازار کار نیز چندان گسترده نیست که من خودم را ملزم به انجام یک نقش معین کنم. ظاهر لوکس و مجلسی بودن و یا تنگدست و نیازمند بودن نقشی که قرار است عهده دار شوم، شرایط کلی نقش را تشکیل می‌دهد. هم اکنون بسیاری از هنرپیشگان پیشکسوت و قدیمی، فعالیت چندانی نداشته‌اند و به ناچار از کار کنار کشیده‌اند. ولی من همواره تلاش می‌کنم در میان فیلمنامه‌های ارائه شده، بهترین آنها را برگزینم.

چرا این روزها بازیگران پیشکسوت کمتر مجال بازی کردن پیدا می کنند؟

دلایل متعددی در این موضوع دخیل است. از جمله مهم‌ترین آنها شرایط نابهنجار مالی در سینما و تلویزیون است. به ویژه در عرصه تلویزیون که تهیه آثار به کمترین حد خود کاهش یافته است. همچنین در ازای تهیه مجموعه‌های تازه و متمایز، برخی از سریال‌ها تا چندین مرتبه در شبکه‌های متعدد پخش چند باره پیدا می‌کنند. در ماه گذشته چهار مجموعه تلویزیونی که من در سال ۱۳۸۲ ایفای نقش کرده‌ام، مجدداً به نمایش درآمدند. به این ترتیب به نظر می‌رسد ثریا قاسمی فعالیت زیادی را در حرفه بازیگری دارد. در حقیقت من در این ایام هر شخصیتی که به من ارائه شود، بازی در آن را می‌پذیرم. برخی از همکاران بازیگر که ادعا می‌کنند ما به شکل گزیده کار کرده و کارها را خودمان انتخاب می‌کنیم، احتمالاً مزاح کرده، یا کلاس گذاشته و با پرستیژ رفتار می‌کنند.

بحث دیگری که باعث بیکاری بازیگران حرفه ای شده، وجود نابازیگرانی است که نه تنها دستمزد نمی‌گیرند بلکه ممکن است پولی هم پرداخت کنند.

کاملا درست است. در این شرایط تهیه کننده نیست با اشتیاق به منظور آنکه میزان مخارج تولید را کاهش دهد، از این موضوع استقبال می‌کند. این جریان کیفیت و نحوه هنرپیشگی در سریال‌ها و فیلم‌ها را به شدت پایین می‌آورد. وجود فیلمنامه نویس کم تجربه، کارگردان غیر حرفه‌ای و همچنین دست‌اندرکارانی که هیچ تبحری در کار خود ندارند، موجب تولید کارهای بی‌محتوا و بی‌کیفیت می‌شود.

تا به حال پیش آمده از بازی دراثری پشیمان بشوید و کار را نیمه کاره رها کنید؟

این موضوع به دفعات برای من رخ داده است، ولی به هیچ وجه در وسط کار آن را رها نکردم. یکی از عوامل این امر وجود شرایط نامطلوب و غیرحرفه‌ای در پشت صحنه بسیاری از فیلم‌ها و مجموعه‌ها است. به طوری که جهت آفیش کردن هنرپیشگان، رخدادهای زشت و نابهنجاری شکل می‌گیرد. به طوری که دیگران را حیران و بلاتکلیف گذاشته و این موجود سبب رنجش و آزردگی من می‌شود.

آیا هنگام وقوع چنین مواردی برخوردی هم انجام می دهید؟

در این مواقع بد خلق و عبوس شده و علی رغم بیشتر آثاری که با اشتیاق و هیجان در صحنه حاضر می‌شوم، در این گونه کارها با رغبتی در محل فیلمبرداری می‌روم. ولی در عین حال هیچ وقت از هنر بازیگری خود کوتاهی نمی‌کنم. چرا که یکی از موضوعات مهم من، داشتن وجدان کاری بوده و رویدادهایی که در این چهار دهه پشت سر گذاشته‌ام، موجب فهمیدگی و دوراندیشیم شده است.

آیا همچنان بازیگری جذابیت دهه های گذشته را برای شما دارد؟

چنانچه همه چیز به روال معمول و مطلوب صورت گیرد، همچنان از انجام هنرپیشگی مشعوف شده و لذت می‌برم. در صحنه‌هایی که فیلمنامه خوبی داشته و کارگردان میزانسن خوبی را برای آن در نظر می‌گیرد، با همه نیرو و انرژی خود ایفای نقش می‌کنم. من از ایجاد هرگونه حواشی دچار رنجش می‌شوم.

بسیاری از هنرپیشگان جوانی که فرصتی جهت هنرپیشگی نداشتند، در ماه‌های گذشته عازم خارج از کشور شده و به شبکه‌های ماهواره‌ای پیوسته‌اند. برخی از هنرپیشگان تلاش می‌کنند بسیاری از رویکردهای نامناسب را افشا کرده و اظهار کنند که شرایط اخلاق در سینما و تلویزیون کشورمان مطلوب نیست. شما در این زمینه چه نظری دارید؟

چنانچه موقعیت و شرایط هنری در ایران پاک نیست، می‌توانند بروند و رفتارهای اخلاقی و رویکرد مناسب را در شبکه‌های ماهواره‌ای بیابند! با رفتن به آنجا می‌توانند در شرایط سالم و ایمن، در فیلم‌ها سریال‌ها حضور یابند! ولی نکته مهم در این است که اخلاق و انسانیت در وجود هر شخص نهفته است. لازم است خودمان یاد بگیریم، به چه نحوی با دیگران مواجه شویم که هیچکس اجازه عنوان کردن پیشنهادات غیر اخلاقی را به ما نداشته باشد. چنانچه ما رفتار نامطلوبی را پیشه کنیم، در هر نقطه‌ای از دنیا که فعالیت کنیم آثار و تبعاتش به خودمان باز می‌گردد.

در تلویزیون مجموعه “در پناه تو” با بازی شما هفده سال بعد از پخش اولیه مجددا روی آنتن رفت و در کانون توجه قرار گرفت. می خواهم به خاطرات تان از آن دوران رجوع کنید و بگویید کاراکترتان در این سریال چه ویژگی هایی داشت که بازی در این مجموعه را پذیرفتید؟

هنگامی که سریال مذکور پس از تولید برای اولین بار از شبکه سیما به نمایش درآمد، موفق به دیدن آن نشده و در بازپخش توانستم آن را تماشا کنم. برخورداری از فیلمنامه مطلوب، گروه هنرپیشگی و تبحر و تخصص حمید لبخنده در کارگردانی موجب شد ایفای نقش در این سریال را قبول کنم.

اگر بخواهید جزیی تر نگاه کنید، چه ویژگیهایی از متن سریال برایتان دارای جذابیت بود؟

در آن دوران رسیدگی و توجه به امورات و مشکلات جوانان در کشور و به ویژه در تلویزیون رواج نداشت. ولی فیلمنامه مجموعه در پناه تو به شیوه صحیح و جذابی به موانع و روابط جوان‌ها در کشور و همچنین در فضاهای آموزشی تمرکز کرده و آنها را به نمایش می‌گذاشت.

مادری که شما در این سریال نقشش را ایفا کردید، شخصیتی ویژه بود که در عین حال که برخی رفتارهایش از سوی مخاطبان جوان ناراحت کننده بود، اما کاراکتری غیرمنطقی هم نبود.

با توجه به اینکه این مادر فرزند اولش را در جنگ از دست داده و به شهادت رسیده بود، تمام هم و غم و عشق و دلدادگی خود را به پای دومین پسر خود محمد معطوف کرده بود. همچنین شخصیت مذکوری یک رابطه مطلوب و مناسبی با شوهرش داشت. به طور کلی این مادر نماد و ترکیب کاملی از یک خانم سنتی و پر عطوفت ایرانی بود که پریشانی و دل نگرانی او خانواده و فرزندش بود. لذا کاملاً عادی بود که در برخی مواقع با پسرش دچار ناسازگاری شود.

با توجه به اینکه هنوز که هنوز است در جامعه ما ازدواج پسران جوان با بانوان مطلقه نوعی تابو محسوب می شود، چقدر از نگرانی های این مادر درباره ازدواج پسرش با خانمی که یک بارازدواج کرده بود، درست و منطقی به نظر می رسید؟

همه این دغدغه‌ها و ناراحتی‌ها، برخواسته از آداب و رسوم و اعتقادات ما است. چنانچه کمی افکار و دیدگاه خود را با عصر و زمانه همگام کنیم، بسیاری از این رخدادها صورت نمی‌گیرد. عدم توانایی باروری و داشتن شکست در ازدواج قبلی برای یک خانم، موجب نمی‌شود که او را از گزینه‌های ازدواج کنار گذاشته و همچنین او را از اجتماع کنار بزنیم. لذا در این شرایط داشتن رفتارهای احساسی صحیح نیست. خوشبختانه در این سریال مادر با در نظر گرفتن رغبت و دلبستگی زیاد پسرش به خانم مذکور، این جریان را پذیرفته و به این ازدواج رضایت داد.

آیا پیش بینی می کردید مجموعه در پخش مجدد این قدر مورد توجه مردم قرار بگیرد؟

دور از انتظار نیست اثری که به شیوه صحیح و با کیفیت خوب تهیه شود، تاریخ انقضایی نخواهد داشت. به طوری که قادر است برای قشرها و نسل‌های مختلف جذاب شده و مورد توجه قرار گیرد. سریال در پناه تو در زمره کارهایی بود که از بازپخش مجدد آن، احساس ناراحتی نکردم. در برخی از آثاری که ایفای نقش کردم، حتی در زمان نخستین پخش آن به علت داشتن کیفیت نامطلوب، به شدت ناراحت می‌شدم. ولی حمید لبخنده تخصص و مهارت زیادی به حرفه خود داشته و با توجه زیاد، همه جزئیات و مراحل تهیه مجموعه را مدیریت می‌کرد. این موضوع باعث خوشنودی می‌شد.

در بسیاری از آثارتان از تکیه کلامهای مخصوص به خودتان استفاده می کنید. مثلا در همین سریال “در پناه تو” از تکیه کلام “محمدم” استفاده کردید. استفاده از این تکیه کلامها پیشنهاد خودتان است؟

بله اغلب نظر و ایده خودم بود. اصولاً در کارهایی که حضور می‌یابم، جهت بالا رفتن سطح جذابیت شخصیت مذکور، از الفاظ و تکه کلام‌هایی بهره می‌گیرم. در دوران ساخت مجموعه در پناه تو، میسر نبود از واژه عزیزم استفاده کنم. پس از مدتی تأمل متوجه شدم با افزودن حرف “م” به اسم فرزند، تمام عشق و دلدادگی یک مادر نسبت به فرزند، به زیبایی احساس می‌شود. لذا پس از مشورت با کارگردان از این شیوه استفاده نمودم.  پس از تهیه این سریال، بسیاری از هنرپیشگان از این شیوه تبعیت کردند. همچنین در هنگام بازی در سریال تلویزیونی شب دهم نیز من عبارت خوف نکن با استفاده کرده و با استقبال زیادی از مخاطبان مواجه شد.

با هیدرودرم، پاکسازی پوستت رو حرفه‌ای و بی‌دردسر انجام بده

با آردن اکسپرتیج، روتین مراقبت از پوستت رو ساده و حرفه‌ای کن